Karaçay Sürgünü

Acıyla yoğrulmuş ama dimdik duran bir halk. Onları yok etmeye çalışan Stalin/SSCB yok olmasına rağmen, Karaçay-Malkarlar hâlâ ayakta, Kafkasya’nın tam ortasında. Kafkas Dağları’nın tam zirvesinde, dimdik ayaktalar. Soğuk şafak vaktinde dövülen kapı hürriyetinin, haftalarca nefessiz kalan hayvan vagonlarında işkenceye uğrayan binlerce perişan soydaşımız… Açlığa ve yurt acısına dayanamayıp, şehadete eren Karaçay Türkleri… Ne acıdır ki bir mezar taşı bile çok görüldü.

Kim bilir kaçının anaya, babaya ve yavrusuna hasretle yüreği dağlandı. Kavuşmak için acıyla sustular kan ağladılar. Ayrılığın ve korkunun sindiği vagonlara, dayanamayan on binlerce çocuk, kadın, yaşlı hayatını acı bir şekilde yitirdi.

Onlar vatanlarından sürgün edilmiş Kafkasya’nın çilekeş evlatlarıdır. Mingi Tav’ın heybetini kendilerine yurt bilmiş, dağlarla çevrili olduğundan kendilerine Tavlu yani Dağlı demişlerdir. Onlar Çerek ırmağından Laba ırmağına uzanan Kafkasların en sarp ve yüksek yerlerinde yaşayan Tavlu insanlarıdır. Dillerini ise Tav Tili - Dağ dili olarak adlandırmışlardır. Bu Dağlı topluluklarını bir çatıda birleştiren Karça adlı beylerinden gelir kökenleri. Karça’nın Yurdu‘nu zamanla Karaçay olarak benimsemişlerdir.

Bu asil Türk halkı diğer Kafkas halklarında olduğu gibi gerek Çarlık, gerekse Sovyet Rusya’sı döneminde çeşitli baskı, zorlama ve soykırımlarla karşılaşmıştır. Karaçay Türkleri bağımsızlık mücadelesinde 1828 Hasavka Savaşında yenilerek Rus hakimiyetine girdiğinden beri bu sıkıntıları yaşamaktalar. İlk olarak 1885 yılındaki kitlesel zorunlu göçün ardından 1905 yılında yaşanan ikinci bir göç dalgasıyla Osmanlı Devletine sığınmışlardır.

Karaçaylar ve Malkarlar aynı etnik kökene, dil ve kültüre sahip olan Türk boyudur. Farkı sadece Elbruz dağının, yani Mingi Tav’ın bir ucunda Karaçayların, diğer yamacında Malkarların yaşamasından kaynaklanan coğrafi konum farklılığıdır.

Bolşevik devriminden sonra bütün Kafkasya’yı işgal eden Kızıl Ordu 1920 de Karaçay – Malkarı da esaret altına aldı. Karaçaylılar 1922 de kurulan Karaçay – Çerkes özerk bölgesine dahil edilirken, Malkarlar ise Kabardin – Balkar özerk bölgesi idaresi adı altında bölündüler. Karaçaylılarla her açıdan bir olan Malkarlar bu olaydan sonra uydurma bir etnik kimlik – Balkar adını da almış oldu.

İşgalden sonra başlayan Sovyet zulmü 1930’da şiddetini daha da artırmıştı. Bir milletin aydınını, bilim adamını, sanatçısını katletmek, kültürel mirasını yok etmektir. Sürgünden yıllar evvel “Vatan haini” damgasını sırtlarına yemiş, resmi mevkilerde hiç bir zaman yer edinememişti Karaçay Türkleri.

Tarihler 2 Kasım 1943 gösterirken 2. Dünya Savaşının hızla devam ettiği süreçte Karaçay-Malkarlılar  Almanlara sözde destek verdikleri gerekçesiyle dönemin SSCB lideri Stalin’in emriyle  soykırım haline gelecek bir sürgüne tabi tutuldular. Kafkasya’dan ilk sürgün Karaçaylarla başladı. Yetişkin Karaçay erkeklerinin büyük bir kısmı orduya alınmış bir kısmı da Kafkas dağlarında Sovyetlere karşı bağımsızlık mücadelesi verirken 2 Kasım 1943 gecesi Stalin’in emriyle bütün köyler silahlı birliklerle kuşatıldı ve kadın, çocuk, yaşlı, genç herkes vagonlara bindirilerek Orta Asya’ya sürüldüler. Özellikle aynı aileden olanlar farklı yerlere gönderildiler. Vagonlarda insanların birçoğu havasızlık ve çeşitli hastalıklardan hayatını kaybetti.

Bu kanlı sürgünün adı artık bir soykırımdı. Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan’ın ücra köşelerine gönderilen bu halkı çeşitli propagandalarla doldurulmuş insanlar ve zorluklarla dolu bir süreç bekliyordu. 2 Kasım 1943’de  Karaçaylar Kazakistan’a, 8 Mart 1944’de ise Malkarların tamamı Kırgızistan’a sürüldü.

Bir ay öncesinden bölgenin çevresinde kamplaşma başlamış, planlar çizilmiş soydaşlarımıza haince pusular kurulmuştur. Sürgün edilecek topraklara önceden haber ulaştırılmıştır. Kardeşi birbirine düşürmek isteyen Kızıl Ordu - “Kan içen, adam yiyen vahşi bir topluluk sizin topraklarınıza sürgün edilecek.” - asılsız haberini yayarak Karaçay Türklerine olan tutumu baştan bozmuştur. Bölge halkı ilk başlarda bu tuzağa düştüler, Kafkaslardan gelen soydaşlarından uzak durdular. Lakin belli bir zaman sonra konuştukları dilin benzediğini, aynı dinden olduklarını fark ettiler.  Kazaklar ve Kırgızlar bu farkındalıktan sonra “sakın onlara yardım etmeyin” uyarı ve yasaklarına uymadılar ve soydaşlarına yardımlarda bulundular.

Günümüzde Rusya Federasyonu içerisinde Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti ile Kabardey-Balkar Cumhuriyeti sınırları içinde yaşamaktadırlar. Karaçaylılar ve Malkarlılar toplam 350.000 kişilik bir nüfusa sahiptirler. Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinde sürgünden dönemeyen yaklaşık 3 bin Karaçay-Malkarlı mevcuttur. Suriye’de de savaş öncesinde yaklaşık bin kişilik bir nüfusa sahiplerdi. Bunların yarısı da Türkiye’ye iltica ettiler. ABD’de ise New Jersey eyaletinde 5 bin civarında Karaçay-Malkarlı olduğu tahmin ediliyor. Çeşitli Avrupa ülkelerine yerleşmiş Karaçay-Malkarlılar da buralarda dillerini ve kültürlerini yaşatmaya devam ediyorlar.

Türkiye’ye 1885-1886 ve 1905-1906 yıllarında iki büyük kafile halinde göç eden Karaçay-Malkarlılar, günümüzde Ankara, İstanbul, İzmir, Konya, Afyon, Eskişehir, Tokat, Kayseri, Antalya,  Yalova gibi şehirlerde ve Anadolu’nun çeşitli yerlerine dağılmış 12 köyde hayatlarını sürdürüyorlar. Türkiye’deki nüfusları da 40 binler civarına ulaşmış olmalıdır.

2 Kasım Karaçay Türklerinin sürgün edilişinin 78. yılı…

Türklüğe vurulmak istenen pranganın hüzün dönümü…

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Fatih ÖZMEN - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Aydın Ses Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Aydın Ses Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Aydın Ses Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Aydın Ses Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.



Anket Sitemizi nasıl buldunuz?