“GÖRÜŞMELER, ARABULUCULUK MERKEZLERİNDE YÜRÜTÜLMELİ”
Emeklilik için feshin ardından tarafların arabuluculuğa başvurması, aralarında sonraya taşınabilecek uyuşmazlıkları konuşup dostane anlaşma ile kapatması, üzerinde anlaşılan hususların bir arabuluculuk belgesinde güvenceye alınmasının kritik öneme sahip olduğunu kaydeden Arb. Av. Yıldırım, “Arabuluculuk görüşmelerinin, fiziki şartları uygun, tarafsızlığı bulunan ve kapsamlı hizmet desteği sağlayan arabuluculuk merkezlerinde yerine getirilmesi de bir o kadar önemlidir. EYT’lilerin emeklilik işlemlerini arabuluculuk ile tamamlaması işçinin haklarına kısa sürede ulaşmasına, işverenin ise ödemelerini ve risklerini yönetmesine imkan sağlar. Adliyelerdeki Arabuluculuk Bürolarına başvuru sonucunda İş Hukuku alanında Uzman Arabulucu atanabileceği gibi, taraflar kendileri de güvendikleri bir arabulucuyu doğrudan belirleyebilirler. Her iki durumda da görüşmelerin Arabuluculuk Merkezlerinde yürütülmesi sağlıklı olan yöntemdir.” dedi.
“SGK ÇIKIŞ KODU 8”
3 Mart 2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7438 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile kamuoyunda EYT olarak beklenen düzenlemenin hayata geçtiğini ifade eden Yıldırım, “Söz konusu düzenlemeye göre, 08 Eylül 2022 ve öncesinde sigorta girişi yapılan 4/a güvencesindeki kişilerde emeklilikte yaş şartı artık aranmayacaktır. Kadınlarda 20 yıl, erkeklerde 25 yıl sigortalılık süresini dolduranlardan, 23 Mayıs 2002 tarihindeki sigortalılık süresine göre 5000 ila 5975 prim gününü tamamlayanlar emekli olabilecektir. 4/b (Bağkur) ve 4/c (Emekli Sandığı) sigortalıları için de kadınlarda 20 tam yıl, erkekler de 25 tam yıl hizmeti olanlar da yararlanabilecektir. Bunun için öncelikle SGK’ya başvurulması gerekmektedir. 3 Mart 2023 tarihinden önceki başvurular geçerli değildir, tekrar başvuru yapılması gerekir. Yanlışlıkla istifa dilekçesi verilmemeli, emeklilik nedeniyle çıkış yapıldığından emin olunmalıdır. Emeklilik için “8” SGK çıkış kodu yapılır. İstifa çıkış kodu ise “3” olup sonuçları tamamen farklıdır.” diye konuştu.
“30 GÜN İÇİNDE TEKRAR İŞE BAŞLATAN İŞVERENE 5 PUANLIK AVANTAJ”
İşçilerin işten ayrılış tarihini takip eden 30 gün içerisinde en son çalışılan özel sektör işyerinde sosyal güvenlik destek primine tabi çalışmaya başlamaları halinde, sosyal güvenlik destek primi işveren hissesinin 5 puanlık kısmının hazine tarafından karşılandığını belirten Yıldırım, “Özellikle tekrar işe alma durumu varsa zamanı doğru kullanabilmek için fesih yapılmadan önce danışılmasını ve ön görüşme yapılmasını tavsiye ederim. Resmi arabuluculuk başvurusu ise fesihten sonra gerçekleşmelidir. EYT’deki özel düzenleme nedeniyle feshin hemen ardından aynı gün içinde başlatılabilmektedir. Başvuru işleminin belirleme tutanağı ile seçilen arabulucu tarafından yapılması mümkündür. Hazırlık aşaması sayesinde sonrasındaki arabuluculuk görüşmeleri daha hızlı ve etkin yürütülebilir. Emeklilik nedeniyle fesih yapıldığında en az 1 yıl çalışması olan işçiye kıdem tazminatı ödenmesi gerekir. İşçiye çalıştığı her yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret tutarında kıdem tazminatı ödenir. Kıdem tazminatı hesabında, düzenliliği bulunan yol, yemek, yakacak, prim, bayram ödemesi gibi kalemler ücrete eklenir. Son ücret üzerinden hesaplama yapılır. Kıdem tazminatı tavanı 2023 Ocak-Temmuz döneminde 19.982,83 TL düzeyindedir.” ifadelerini kullandı.
“İHBAR TAZMİNATI DOĞMUYOR”
Kural olarak kıdem tazminatının hak kazanıldığı anda ve peşin olarak ödenmesi gerektiğini dile getiren Yıldırım, “Arabuluculukta ise işverenin nakit akış dengesini de gözetecek şekilde taksitlerle ödeme kararlaştırılabilir ve talepler müzakere edilebilir. Kısa süre içinde çok sayıda tazminat talebiyle karşı karşıya gelebilecek işverenler açısından nakit sıkıntısı arabuluculuk yoluyla aşılabilecektir. Öte yandan, işçi açısından da dava yoluna göre çok daha hızlı şekilde tazminatına ulaşma imkanı sağlayacaktır. Nitekim, tazminat taleplerinin işveren tarafından hemen karşılık bulmaması ve dava yoluna gitmek zorunda kalınması da ihtimal dahilindedir. Güç dengesinde zayıf konumda olan işçinin kanuni haklarının elinden alınmasına yol açan ağır etik ihlalleri içeren anlaşma belgeleri iptal edilebilmekteyse de, Arabuluculuk Merkezlerinde bu tür kötü uygulamaların önüne geçilmektedir. Emeklilik nedeniyle çıkış yapıldığında ihbar tazminatı doğmamaktadır.” dedi.
“ÜZERİNDE ANLAŞILAN KONULARDA DAVA AÇILAMAZ”
Taraflar arabuluculuk masasında, fazla çalışma, Ulusal Bayram Genel Tatil, hafta tatili, yıllık izin ücreti gibi diğer işçilik alacaklarını da görüşerek karara bağlayabileceklerini kaydeden Yıldırım, “Maddi taleplerin altında yatan veya bunların dışında kalan ihtiyaçlar da konuşulabilecektir. Verimli bir arabuluculuk süreci, çalışma hayatındaki sorunların tespitini ve iş huzurunu artırabilecek önlemlerin alınmasını da sağlayabilecektir. Arabuluculukta anlaşma şartları taraflarca menfaatlerine göre belirlenir, üzerinde anlaşma sağlanan konularda dava yolu kapanır, anlaşma belgesi kendisi zaten ilam niteliğinde belge olabilmektedir. Anlaşma olmadığı sürece ileri sürülen teklifler bağlayıcı değildir ve gizlidir. Arabuluculuk anlaşma belgelerinin icra ve ifası aşamasında sorun yaşanmaması için açık ve net düzenlenmesi gerekir. Arabulucular hüküm veya hukuki tavsiye vermez. Taraflar anlaşmaya varamadığında çözüm önerisi sunabilirler. Arabuluculuğa başvuran tarafların hukuki destek için ayrıca avukat desteği almasında fayda bulunmaktadır. Taraflar ve avukatlarının birlikte imzaladığı anlaşma belgeleri, icra edilebilirlik şerhi alınmasına gerek olmaksızın ilam niteliğini haizdir.” diye konuştu.
“MOMENTUM'DA EYT'YE ÖZEL DESTEK HİZMETLERİMİZ VAR”
Yıldırım, açıklamasını şu sözlerle tamamladı: “Sürecin doğru yürütüldüğünden ve kötüye kullanılmadığından emin olabilmek için Merkezimizdeki toplantılarda arabuluculukla ilgili bilgilendirmeler tarafımızca da yapılacaktır. Toplantıların sonunda kısa bir değerlendirme anketiyle ilkelere uygun olup olmadığı ölçülecektir. Aynı anda toplu görüşmelere izin verilmemektedir, bir günde yapılabilecek toplantı sayısı sınırlandırılmıştır. Gizlilik hassasiyetle korunur. Dava şartı kapsamına giren uyuşmazlıklar ihtiyari arabuluculukta da görüşülebilmektedir. İhtiyari arabuluculukta uzmanlık şartı aranmamaktadır. Hem ihtiyari hem dava şartı arabuluculuğun mümkün olduğu durumlarda; dava şartı olarak dosya esas numarası alınmasını, arabulucunun uzmanlığı ve ücreti yönünden dava şartında aranan hususların eksik bırakılmamasını öneriyorum. Kendi ofislerinde uygun ortamı olmayan arabulucular, Merkezimizde toplantı destek hizmetinden yararlanabilir. Sadece yer temini değil, arabulucuların süreç yönetimindeki her tür soru ve sorununda yanlarında olmaya çalışıyoruz. Arabuluculuk alanındaki emsal kararları ve gelişmeleri yakından takip ediyoruz. Yeni mesleğe katılan arabulucuların doğru deneyimler edinmesine katkı sağlamak isteriz. Ayrıca Mart ayı boyunca toplantı destek ücretlerimizi depremden etkilenen meslektaşlarımıza bağış olarak yönlendiriyoruz. Başımız sağ olsun, yaralarımızın en kısa sürede sarılmasını diliyorum.”
Ayrıca avukat Sevil Yıldırım, EYT ile emeklilik sürecinde arabuluculuk yoluna başvurulması noktasında 0543 249 11 21 numaradan kendilerine ulaşılabileceğini söyledi.
Muhabir: Yazar Silinmiş
