Özellikle 5, 10, 20 ve son dönemde 50 TL’lik banknotların ATM’lerde giderek azalması, küçük harcamalarda ödeme krizini büyüttü.
ATM’lerde En Düşük Çekim 100 TL’ye Çıktı
Birçok bankada ATM’lerin en düşük para çekme limitinin 100 TL’ye yükselmesi, hesabında düşük bakiye bulunan vatandaşları mağdur etmeye başladı.
Özellikle öğrenciler, emekliler ve dar gelirli vatandaşlar, hesaplarında bulunan 40 TL veya 70 TL gibi tutarları çekemedikleri için tepki gösteriyor. Küçük bakiyelerin ATM üzerinden kullanılamaması nedeniyle vatandaşların paralarına erişimde sorun yaşadığı belirtiliyor.
Sokak Ekonomisi Kilitleniyor
Küçük banknot eksikliği en fazla semt pazarları, bakkallar, tekel bayileri ve minibüs hatlarında hissediliyor.
Simit, dolmuş ücreti, öğrenci harçlığı veya ulaşım kartı dolumu gibi düşük tutarlı günlük harcamalarda para üstü problemi yaşanırken, esnaf bozuk para bulabilmek için farklı yöntemlere başvuruyor.
Birçok işletmenin sabah saatlerinde çevredeki dükkânlardan bozuk para toplamaya çalıştığı belirtiliyor.
“Bozuk Para Getirene Ekmek Bedava”
Piyasadaki küçük para sıkıntısı ilginç uygulamaları da beraberinde getirdi. Bazı fırın ve marketlerin camlarına “bozuk para bozulur” ilanları asıldığı görülürken, bazı işletmeler vatandaşın elindeki madeni paraları toplamak için kampanyalar başlattı.
Bazı esnafların 100 liralık bozuk para getiren müşterilere ücretsiz ekmek veya simit verdiği, bazı mahallelerde ise bozuk paraya karşılık komisyonlu ödeme yapıldığı ifade ediliyor.
Minibüs ve dolmuş şoförlerinin de sık sık “bozuk parası olan öncelikli” uyarısında bulunduğu belirtiliyor.
Gizli Enflasyon Uyarısı
Uzmanlara göre küçük banknotların piyasadan çekilmesi, fiyat yuvarlama sorununu da artırıyor.
Para üstü veremeyen işletmelerin fiyatları üst rakama yuvarlaması, özellikle düşük gelirli vatandaşların harcamalarında görünmeyen ek maliyet oluşturuyor. Ekonomistler bu durumun “gizli enflasyon” etkisi yarattığına dikkat çekiyor.
“500 TL’lik Banknotlara Yer Açılıyor” İddiası
Piyasa uzmanları, ATM’lerde küçük banknotların azaltılmasının teknik bir hazırlık olabileceğini öne sürüyor.
İddialara göre ATM kasetlerinin sınırlı kapasitesi nedeniyle bankalar, daha yüksek değerli banknotlara yer açmak amacıyla küçük kupürleri sistem dışına itiyor.
Uzmanlardan Nakit Akışı Uyarısı
Ekonomist Ahmet Karaoğlu, yaşanan sorunun yalnızca teknik bir ATM tercihi olmadığını belirterek, yüksek enflasyonun banknot yapısını değiştirdiğini ifade etti.
Karaoğlu, ATM’lerde büyük banknot kullanımının operasyonel açıdan zorunlu hale geldiğini ancak bunun sokak ekonomisine ciddi maliyet yüklediğini söyledi.
Uzmanlar, küçük esnaf ve dar gelirli vatandaşların mağduriyet yaşamaması için piyasadaki küçük banknot dolaşımının artırılması gerektiği uyarısında bulunuyor.
