Sosyal güvenlik uzmanı İsa Karakaş’ın değerlendirmesine göre, ürün bedelinden yapılan prim kesintisini makbuzla kanıtlayabilen vatandaşlar, sigorta başlangıç tarihlerini geriye çekerek EYT’den yararlanma hakkı elde edebilir.
Süreç 1994’teki pamuk satışıyla başladı
Karara konu olan olayın geçmişi 1994 yılına uzanıyor. Bir çiftçi, sattığı 3 bin 500 kilogram pamuk karşılığında düzenlenen belgede ürün bedelinden sosyal güvenlik primi kesildiğini ortaya koydu.
Çiftçi, bu kesintinin sigorta başlangıcı sayılması gerektiğini belirterek SGK’ya karşı dava açtı. Talebin kabul edilmesi halinde EYT kapsamında yaş şartı olmadan emekli olabileceği, aksi durumda ise 60 yaşını beklemek zorunda kalacağı ifade edildi.
Yerel mahkeme çiftçi lehine karar verdi
İlk derece mahkemesi, sosyal güvenlik hakkının anayasal güvence altında olduğuna dikkat çekerek çiftçinin talebini haklı buldu. Mahkeme, ürün bedelinden prim kesintisi yapılmasının kişinin sigortalı olma iradesini açıkça gösterdiğini vurguladı.
Kararda, SGK’nın bu kesinti sonrası gerekli tescil işlemlerini yapmakla yükümlü olduğu belirtildi.
İstinaf mahkemesi kararı bozdu
SGK’nın itirazı üzerine dosya Bölge Adliye Mahkemesi’ne taşındı. İstinaf mahkemesi ise kesilen primlerin SGK kayıtlarına aktarılmadığını belirterek yerel mahkeme kararını kaldırdı.
Mahkeme, primin kuruma yatırılmadığı durumlarda geriye dönük hizmet tespiti yapılamayacağı görüşünü savundu.
Yargıtay’dan dikkat çeken değerlendirme
Dosyanın temyize gitmesi üzerine Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, istinaf kararının eksik incelemeye dayandığına hükmetti. Daire, prim kesintisinin SGK’ya aktarılmamış olmasının tek başına sigorta tesciline engel sayılamayacağını ifade etti.
İstinaf mahkemesinin önceki kararında direnmesi üzerine dosya Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun önüne geldi.
“Vatandaş tahsilatı takip etmek zorunda değil”
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında, ürün bedelinden kesinti yapılan vatandaşın SGK’ya yatırılıp yatırılmadığını takip etmekle sorumlu tutulamayacağını açık şekilde vurguladı.
Kurul, çiftçinin prim kesintisine rıza göstermesiyle birlikte sosyal güvenlik sistemine dahil olma iradesini ortaya koyduğunu, bundan sonraki işlemlerin ise SGK’nın sorumluluğunda olduğunu belirtti.
Sorumluluk şirkete ait
Kararda, kesinti yaptığı halde primleri SGK’ya aktarmayan şirket yöneticilerinin kuruma karşı müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu da ifade edildi.
Ayrıca SGK’nın, tevkifat yapan şirketleri denetleme ve ödenmeyen primleri tahsil etme yetkisine sahip olduğuna dikkat çekildi.
EYT için yeni umut olabilir
Uzmanlara göre karar, özellikle 8 Eylül 1999 öncesinde tarım ürünlerinden prim kesintisi yapılan vatandaşlar açısından emsal niteliği taşıyabilir.
Elinde makbuz veya kesinti belgesi bulunan çiftçiler, sigorta başlangıç tarihlerini geriye çekebilmek için yeniden başvuru yapabilir. Bu durumun tarım Bağ-Kur ve EYT bağlantılı çok sayıda yeni davayı gündeme getirmesi bekleniyor.
