Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen çalışmalar kapsamında, dar gelirli ailelerin temel ihtiyaçlarını karşılamalarına yardımcı olacak yeni bir sosyal destek modeli üzerinde duruluyor. Sistemde hanelerin toplam geliri, yaşam koşulları ve ihtiyaçları dikkate alınarak farklı yardım kalemlerinin sunulması öngörülüyor.
VATANDAŞLIK MAAŞINDA GELİR ŞARTI NE OLACAK?
Hazırlanan taslakta, GETAD desteğinden yararlanabilmek için haneye giren toplam gelirin belirli bir sınırın altında olması şartı öne çıkıyor. Buna göre, hane gelirinin en düşük emekli aylığı olarak belirtilen 23 bin 552 TL'nin altında kalması kriteri değerlendiriliyor.
Planlama aşamasındaki modelle 2,5 milyon haneye ulaşılması ve toplam 1,5 trilyon TL'lik kaynak ayrılması hedefleniyor. Ancak ailelere yapılacak ödemeler, her hanenin gelirine ve ihtiyaç durumuna göre farklılık gösterebilecek.
VATANDAŞLIK MAAŞI NE KADAR OLACAK?
GETAD kapsamında yapılacak ödemelerin asgari ücretin üçte biri seviyesine kadar çıkması seçeneği üzerinde duruluyor. Taslak hesaplamalara göre, en yüksek destek tutarının 9 bin 358 TL olması gündemde.
Bunun yanı sıra asgari ücretin yüzde 15'i veya yüzde 20'si oranında ödeme yapılmasını öngören alternatifler de değerlendiriliyor. Kesin ödeme tutarları ve yardım hesaplama yöntemiyle ilgili kararın henüz verilmediği belirtiliyor.
KİRA, FATURA VE GIDA DESTEĞİ VERİLEBİLECEK
Yeni sistemde bütün ailelere aynı türde yardım yapılması yerine, ihtiyaçlara göre farklı desteklerin devreye alınması planlanıyor. Böylece bir hanenin birden fazla yardım kaleminden faydalanabilmesi amaçlanıyor.
Taslakta öne çıkan destek başlıkları şöyle:
- Kira ve barınma yardımı
- Elektrik ve doğal gaz desteği
- Gıda yardımı
- Çocuk yardımı
- Abonelik faturalarına katkı
- Konut desteği
Birden fazla yardımın aynı haneye sunulması mümkün olabilecek. Ancak alınacak desteklerin toplamının belirlenen üst sınırı aşmaması öngörülüyor.
YARDIMLAR İLLERE GÖRE DEĞİŞEBİLECEK
GETAD modelinde, ailelerin yaşadığı bölgenin koşullarının da hesaba katılması planlanıyor. Bu kapsamda özellikle büyükşehirlerde kira ve barınma giderleri, kış şartlarının ağır olduğu bölgelerde ise ısınma maliyetleri öncelikli ihtiyaçlar arasında değerlendirilebilecek.
Örneğin, kira giderleri nedeniyle geçim sıkıntısı yaşayan ailelere barınma yardımı sağlanması gündemde. Erzurum, Sivas ve Ardahan gibi kış mevsiminin sert geçtiği illerde doğal gaz ve enerji desteğinin öne çıkması bekleniyor.
Kırsal bölgelerde veya büyükşehirlerin çeperlerinde yaşayan ihtiyaç sahibi aileler içinse gıda yardımının öncelikli desteklerden biri olması değerlendiriliyor.
VATANDAŞLIK MAAŞI NE ZAMAN BAŞLAYACAK?
Taslak takvime göre, uygulamanın 2027 yılının ilk çeyreğinde başlatılması hedefleniyor. İlk aşamada belirlenen pilot illerde hayata geçirilmesi planlanan sistemde, pilot bölgelerin Aralık 2026'ya kadar netleştirilmesi öngörülüyor.
Pilot uygulamada elde edilecek sonuçlara göre gerekli düzenlemelerin yapılması ve sistemin 2027 yılı içinde 81 ile yaygınlaştırılması amaçlanıyor. Destek modelinin, vatandaşların istihdama katılımını olumsuz etkilemeyecek şekilde tasarlanması da hedefler arasında yer alıyor.
BAŞVURULAR NEREDEN YAPILACAK?
Taslak çalışmada, destek almak isteyen vatandaşların başvuru yaparak merkezi sisteme kaydolması öngörülüyor. Başvuruların e-Devlet üzerinden ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları (SYDV) aracılığıyla alınması seçeneği üzerinde duruluyor.
Yardımdan yararlanma hakkı kazanan kişilere özel bir kart verilmesi ve sosyal yardım ödemelerinin bu kart üzerinden bir araya getirilmesi planlanıyor.
HAK SAHİPLERİ NASIL BELİRLENECEK?
Sistemde yalnızca beyan edilen gelir değil, hanelerin genel ekonomik ve sosyal durumu da incelenecek. Hak sahiplerinin belirlenmesinde SYDV kayıtlarının yanı sıra Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), banka hesap hareketleri ve tapu kayıtlarından yararlanılması öngörülüyor.
Değerlendirmelerde maaş ve diğer kazançlar, kira giderleri, hanedeki çocuk sayısı, yalnız yaşama durumu ve bakıma ihtiyaç duyulup duyulmadığı gibi kriterler dikkate alınabilecek.
Sosyal güvenlik sisteminin dışında kalan aileler, yaşlılar ve sürekli bakım ihtiyacı bulunan hastalar da öncelikli gruplar arasında değerlendirilebilecek.
Önemli not: GETAD'a ilişkin gelir sınırı, ödeme tutarları, başvuru kanalları ve uygulama takvimi henüz taslak aşamasında. Bu nedenle açıklanan rakamlar ve şartlar kesinleşmiş uygulama kuralları olarak değerlendirilmemeli.
