Eski adı Gelebeç olan Güllübahçe Mahallesi’nde yükselen Aziz Nikolaos Kilisesi, bölgenin çok katmanlı tarihini günümüze taşıyan önemli yapılardan biri olarak öne çıkıyor. Kilisenin mevcut yapısının 1821 yılında, bölgede yaşayan Rumlar tarafından daha önce aynı noktada bulunan bir kilisenin üzerine inşa edildiği belirtiliyor. Bu özelliğiyle yapı, yalnızca 19. yüzyıla ait bir ibadethane olmanın ötesinde, kendisinden önceki dönemlere uzanan bir geçmişi de bünyesinde barındırıyor.
ANADOLU’DAKİ NOEL BABANIN İZLERİNDEN BİRİ
Kilisenin dikkat çeken özelliklerinden biri de adını Aziz Nikolaos’tan alması. Hristiyan dünyasında Saint Nicholas adıyla tanınan Aziz Nikolaos, Anadolu’da özellikle Noel Baba figürüyle özdeşleşen tarihi kişilik olarak biliniyor.
4. yüzyılda yaşamış olan Aziz Nikolaos, Myra’nın, yani bugünkü Antalya’nın Demre ilçesinin piskoposuydu. Güllübahçe’deki tarihi yapı ise yöredeki anlatımlarda, Anadolu’da Aziz Nikolaos adına yapılmış ikinci kilise olarak ifade ediliyor. Aziz Nikolaos’un hayatı ve kültüyle doğrudan bağlantılı en önemli yapı ise Antalya’nın Demre ilçesinde bulunan Aziz Nikolaos Kilisesi.
DUVARLARINDA PRİENE’DEN İZLER TAŞIYOR
Aziz Nikolaos Kilisesi’ni tarihi açıdan daha da ilginç hale getiren unsurlardan biri, yapının bazı bölümlerinde daha eski dönemlere ait malzemelerin kullanılmış olması. Kilisenin çeşitli bölümlerinde, yakınlarda bulunan Priene Antik Kenti’nden getirildiği belirtilen mermer parçalarınınkullanıldığı ifade ediliyor.
Böylece yapının taşlarında, 19. yüzyıldan çok daha eski Anadolu tarihinin izlerini görmek mümkün hale geliyor. Bu durum, Güllübahçe’deki kilisenin yalnızca kendi dönemine ait bir yapı olmadığını, çevredeki antik yerleşimlerin mirasının da sonraki yapılara taşındığını gösteren dikkat çekici örneklerden biri olarak değerlendiriliyor.
KEMİKLİK BÖLÜMÜ DİKKAT ÇEKİYOR
Kilisenin en dikkat çekici bölümlerinden biri ise kemiklik olarak bilinen alan. Geçmiş dönemlerde mezarlıklarda yer kalmadığında, daha önce defnedilmiş kişilere ait kemiklerin çıkarılarak bu tür alanlarda muhafaza edildiği belirtiliyor. Kilisenin kemiklik bölümü de yapının geçmişteki cenaze ve mezarlık uygulamalarına ilişkin izleri günümüze taşıyor. Bu bölüm, tarihi yapının yalnızca mimari özellikleriyle değil, geçmişte burada yaşayan toplulukların sosyal ve dini hayatına ilişkin ayrıntılarla da dikkat çekmesini sağlıyor.
KİLİSEDEN CAMİYE UZANAN TARİH
Aziz Nikolaos Kilisesi’nin hikâyesi, Rum nüfusun bölgeden ayrılmasıyla birlikte farklı bir döneme giriyor. 1922 sonrasında Rumların bölgeden ayrılmasının ardından yapı, mübadeleyle bölgeye gelen Türkler tarafından yaklaşık 25-30 yıl boyunca cami olarak kullanıldı.
Böylece aynı yapı, farklı dönemlerde farklı toplulukların ibadet mekânı olarak hizmet verdi. Bu değişim, kilisenin Güllübahçe’nin toplumsal tarihindeki yerini de ortaya koyuyor.
1992 YILINDA TESCİLLENDİ
Tarihi yapı, uzun yıllar boyunca farklı amaçlarla kullanılmasının ardından 1992 yılında olarak tescillendi. Bugün taş duvarları, tarihi dokusu ve çan kulesiyle ayakta duran Aziz Nikolaos Kilisesi, Güllübahçe’nin geçmişten günümüze ulaşan önemli kültürel miraslarından biri olmayı sürdürüyor. Yaklaşık 200 yılı aşkın geçmişe sahip yapı, yalnızca dini mimarisiyle değil; Rumlardan mübadele dönemine, antik dönemlerden günümüze uzanan çok katmanlı hikayesiyle de bölgenin tarihine ışık tutuyor.
ŞİMDİ SİCCÎN FİLMİNE EV SAHİPLİĞİ YAPIYOR
Güllübahçe’deki tarihi yapı, bu kez geçmişinden farklı bir nedenle yeniden gündeme geliyor. Siccîn serisinin son filminin çekimleri, yaklaşık iki asırlık geçmişe sahip Aziz Nikolaos Kilisesi’nde gerçekleştirildi.
Tarihi taş duvarları, çan kulesi ve geçmişten günümüze taşıdığı ürpertici atmosferiyle dikkat çeken yapı, bu kez sinema perdesinde korku türünün bir parçası olarak izleyici karşısına çıkacak. Yüzyıllar boyunca farklı insanların hikâyelerine tanıklık eden kilise, çok yakında beyaz perdede bambaşka ve ürpertici bir hikâyenin mekânı olacak.
GÜLLÜBAHÇE’NİN TARİHİ MİRASI
Bugün Aziz Nikolaos Kilisesi; 1821 yılında başlayan hikâyesi, kendisinden önceki yapılara uzanan geçmişi, Priene Antik Kenti’nden getirildiği belirtilen mermerleri, kemiklik bölümü ve farklı dönemlerde kilise ile cami olarak kullanılmasıyla Aydın’ın dikkat çekici tarihi yapıları arasında yer alıyor.
Bir zamanlar Gelebeç adıyla anılan Güllübahçe’de yükselen bu yapı, Anadolu’nun farklı dönemlerini aynı çatı altında buluşturan tarihi bir tanık niteliğinde. Şimdi ise yaklaşık 200 yıllık bu tarihi yapı, geçmişin izlerini taşıyan duvarları arasında çekilen Siccîn serisinin son filmiyle yeni bir hikâyeye ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor.
