Kentin yıkık surları ve yapı kalıntıları arasında yer alan bir sütun gövdesi, üzerinde taşıdığı irili ufaklı taş blokların adeta birer yer çekimi mucizesi gibi üst üste durmasıyla dikkatleri üzerine çekiyor. Bu benzersiz yapının geçmişte meydana gelen depremlerle yıkılan büyük bir anıtsal yapının veya sur duvarının parçası olduğu tahmin ediliyor. Ancak onu asıl ilginç kılan, sarsıntılar esnasında tamamen yıkılmak yerine, taşların birbirine tam bir mühendislik ve denge harikası olarak kilitlenip kalmış olması. En üstte yer alan yatay taş blok, zamanla altındaki desteği yitirdiği için havada asılı kalmış gibi fütüristik bir görüntü oluşturuyor.
BU TAŞLAR BURADA NASIL DURUYOR?
Ziyaretçilerin "Bu taş burada nasıl düşmeden durabiliyor?" sorusunu akıllara getiren bu durumun arkasında birkaç temel bilimsel ve mimari faktör bulunuyor:
• Ağırlık Merkezi ve Statik Denge: Üst üste binen düzensiz kireçtaşı blokların ağırlık merkezleri, tam olarak alttaki sütun ve duvar bloğunun dikey taşıma eksenine denk gelmektedir. Bu sayede yapının kendi ağırlığı, taşların sağa veya sola devrilmesini engelleyen bir stabilite yaratmaktadır.
• Deprem Sarkaç Etkisi (Kilitlenme): Yüzyıllar boyunca bölgede yaşanan büyük depremlerde, taşların birbirine bakan pürüzlü ve aşınmış yüzeyleri bir nevi kilit görevi görmüştür. Sarsıntı esnasında yer değiştiren taşlar, salınım bittiğinde en dengeli pozisyonda sıkışıp kalmıştır.
• Doğal Aşınma ve Kenetlenme: Taşların yüzeyinde zamanla oluşan aşınmalar, oyuklar ve bitki/liken oluşumları, taşların birbirine olan sürtünmesini artırarak kayma riskini minimuma indirmiştir.
BİR DOĞA VE TARİH MİRASI
Geniş bir yıkıntı alanının ortasında bir anıt gibi yükselen bu dengeli taş kulesi, Afrodisias Antik Kenti'nin en çok fotoğraflanan ve ilgi gören noktalarından biri haline geldi. Uzmanlar, bu hassas dengenin bozulmaması ve geleceğe taşınması adına, yapı çevresinde koruma ve izleme çalışmalarının sürdüğünü belirtiyor.
Antik dünyanın ünlü mermer ve taş ustalarının şehri olan Afrodisias, yıkıntılarında bile insanlığa harika bir mühendislik ve estetik dersi vermeye devam ediyor.
