Türkiye’de milyonlarca tüketiciyi ilgilendiren et ürünlerinde yeni dönem başladı.
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan Türk Gıda Kodeksi Et, Hazırlanmış Et Karışımları ve Et Ürünleri Tebliği, 16 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenlemeyle çiğ et, kıyma, kanatlı kıyma, döner, köfte, burger, sucuk, pastırma, kavurma ve benzeri ürünlerin üretim ve etiketleme şartları yeniden belirlendi.
Bakanlık, yeni kurallarla tüketicinin yanıltılmasının önlenmesini, ürünlerin gerçek içeriğinin daha açık görülmesini ve geleneksel et ürünlerinin özelliklerinin korunmasını amaçlıyor.
ETİKETTE “YÜZDE 100” YAZILAMAYACAK
Yeni tebliğin tüketicinin doğrudan göreceği en dikkat çekici değişikliklerinden biri etiketlerde yapıldı.
Et ürünlerinin etiket ve markalarında bundan böyle “%100”, “%100 dana eti” veya “%100 göğüs eti” gibi ifade ve logolar kullanılamayacak. Yasak, marka üzerinde kullanılan benzer ibareleri de kapsıyor.
Dönerin türü de artık daha açık şekilde belirtilecek. Ürünün “yaprak”, “kıyma” veya “yaprak-kıyma” döner olduğu, ürün adıyla bütünlük oluşturacak şekilde aynı renk ve yazı karakteriyle etikette yer alacak.
Kıyma ambalajlarında ise yağ oranı ile kolajen bağ doku proteini/et proteini oranının temel görüş alanında gösterilmesi zorunlu hale geldi.
Çiğ kanatlı eti ve kanatlı kıyma ambalajlarında da tüketiciye, pişirme sırasında ürünün merkez sıcaklığının en az 72 dereceye ulaşması gerektiği bildirilecek.
Etikette gizlenemeyecek başka bilgiler de bulunuyor. Emülsifiye et ürününde baş eti kullanılmışsa “Baş eti içerir”, mekanik ayrılmış kanatlı eti kullanılmışsa bunun hangi hayvana ait olduğu açıkça yazılacak.
Çemeni alınarak satılan pastırmada “Çemeni sıyrılmıştır” ibaresi bulunacak, kullanılan hayvansal yağın hangi hayvan türüne ait olduğu da içindekiler bölümünde belirtilecek.
DÖNER, SUCUK, KÖFTE VE KAVURMANIN İÇERİĞİ DE DEĞİŞİYOR
Tebliğ yalnızca etiketleri değil, ürünlerin taşıması gereken teknik kriterleri de yeniden belirledi.
Kıyma döner üretiminde kullanılan etin en fazla yüzde 90’ı kıyma, en az yüzde 10’u ise yaprak et olabilecek.
Yaprak-kıyma dönerde ise yaprak et oranı en az yüzde 60, kıyma oranı en fazla yüzde 40 olacak.
Kırmızı et dönerinde yağ oranı yüzde 25’i, tuz oranı yüzde 2’yi aşamayacak; toplam et proteini ise en az yüzde 12 olacak. Döner üretiminde fıstık ve peynir kullanılamayacak, yaprak dönerde diyet lifine izin verilmeyecek. Nişasta, soya ve benzeri dolgu maddelerinin kullanımına da ciddi sınırlamalar getirildi.
Kanatlı dönerinde ise yağ oranı en fazla yüzde 15, tuz yüzde 2 olacak; toplam et proteini en az yüzde 14 seviyesinde bulunacak. Kanatlı kıyma ve kanatlı kıymadan hazırlanan karışımlar yalnızca dondurulmuş olarak satışa sunulabilecek.
Köfte ve burger gibi hazırlanmış kırmızı et karışımlarında et proteini en az yüzde 10, yağ en fazla yüzde 25 ve tuz en fazla yüzde 2 olacak. Protein tozu, soya ve benzeri dolgu maddelerine izin verilmeyecek.
Sucukta toplam et proteini en az yüzde 15, kolajen bağ doku proteini oranı en fazla yüzde 20 olacak. Isıl işlem görmüş sucukta ise et proteini için alt sınır yüzde 13, kolajen oranı için üst sınır yüzde 25 olarak belirlendi.
Pastırmada çemen hariç nem oranı yüzde 50’yi, çemen miktarı yüzde 10’u aşamayacak.
Kavurma ve kıyma kavurmada ise nem oranı en fazla yüzde 45, tuz yüzde 3 ve yağ yüzde 30 olabilecek. Kavurma ve kıyma kavurmaya ayrıca hiçbir gıda katkı maddesi eklenemeyecek.
Sucuk, pastırma, kavurma, kıyma kavurma, döner ve kanatlı dönerinde tütsüleme yapılmasına da izin verilmeyecek.
İŞLETMELERE 31 MART 2027’YE KADAR SÜRE
Yeni tebliğ 16 Eylül 2026’da yürürlüğe girmiş olsa da daha önce faaliyete başlayan gıda işletmeleri için geçiş dönemi uygulanacak.
Mevcut işletmelerin 31 Mart 2027’ye kadar üretim ve etiketlerini yeni düzenlemeye uygun hale getirmesi gerekiyor.
İşletmeler yeni kurallara geçene kadar kaldırılan eski tebliğin hükümlerine uymaya devam edecek.
31 Mart 2027’den önce mevzuata uygun şekilde piyasaya sürülen mevcut ürünler ise raf ömürleri sona erene kadar satışta kalabilecek.
Yeni düzenlemeyle birlikte tüketici, özellikle döner, kıyma ve işlenmiş et ürünlerinde satın aldığı ürünün türünü ve içeriğini ambalaj üzerinde daha açık şekilde görebilecek.
Tebliğe aykırı üretim veya satış yapan işletmelere ise 5996 sayılı Kanun kapsamında idari yaptırım uygulanabilecek.
