Bir dönem hamamların, camilerin ve evlerin vazgeçilmezleri arasında yer alan ahşap nalınlar, modern tasarımlarla yeniden ilgi görmeye başladı. Plastik terliklerin yaygınlaşmasıyla eski kullanım alanlarını büyük ölçüde kaybeden geleneksel nalıncılık, bugün özel üretim ayakkabılar ve dekoratif ürünlerle yaşatılmaya çalışılıyor.
Aydın'ın Germencik ilçesinde gerçekleştirilen İncir Festivali'ne katılan nalın ustası Murat Vatan da açtığı stantta el emeği ürünlerini ziyaretçilerle buluşturdu.
Yaklaşık 10 yıl önce geleneksel zanaatı yaşatmak amacıyla nalın üretimine başladığını anlatan Vatan, geçmişte daha çok ihtiyaç için kullanılan takunyaların günümüzde estetik görünümleri nedeniyle tercih edildiğini belirtti.
Kişiye özel tasarımlar da hazırlayan usta, özellikle kadınların ve çocukların geleneksel nalınlara yoğun ilgi gösterdiğini ifade etti.
Unutulmaya yüz tutan meslek yeniden ilgi görüyor
Osmanlı döneminden günümüze uzanan nalıncılık, Anadolu'nun köklü el sanatları arasında bulunuyor. Geçmişte özellikle ıslak zeminlerde tercih edilen ahşap nalınlar, plastik ürünlerin yaygınlaşmasıyla günlük yaşamdan uzaklaşmaya başladı.
Geleneksel üretimi sürdürerek bu kültürü yaşatmaya çalıştığını belirten Murat Vatan, nalına duyulan ilginin son yıllarda yeniden arttığını söyledi.
Mesleğe başlama hikâyesini anlatan Vatan, "Bir dönem ıslak zeminlerin, gelin hamamlarının ve camilerin vazgeçilmezi olan nalın kültürü de plastiğin yaygınlaşması ile unutulmaya yüz tuttu. Ben bu işe 10 yıl önce kültürümüzü yaşatmak amacıyla başladım" dedi.
Nalınların yalnızca bir ayakkabı değil, geçmişte toplumsal yaşamın da bir parçası olduğunu ifade eden Vatan, renklerin ve modellerin farklı anlamlar taşıdığına ilişkin geleneksel anlatıları da paylaştı.
Vatan'ın aktardığına göre geçmişte canlı renkli nalınlar genç kızlarla, koyu renkli modeller ise daha ileri yaştaki kadınlarla ilişkilendiriliyordu.
Bu kültürel özellikleri yeni nesillere tanıtmayı amaçladığını belirten usta, festivallere katılarak hem nalıncılık mesleğini anlattığını hem de ürünlerini sergilediğini söyledi.
Saray modeli nalınların fiyatı 8 bin liraya ulaşıyor
Geleneksel ahşap takunyalar, günümüzde farklı süslemeler ve el işçiliğiyle özel tasarım ürünlere dönüştürülüyor.
Murat Vatan'ın hazırladığı ürünler arasında günlük kullanıma uygun sade modellerin yanı sıra sedef kakmalı ve saray modeli olarak adlandırılan gösterişli nalınlar da bulunuyor.
Ürünlerin fiyatlarına ilişkin bilgi veren Vatan, günlük kullanım için hazırlanan nalınların 400 ile 500 TL arasında satıldığını belirtti.
Özel üretim sedef kakmalı ve saray modeli nalınların fiyatlarının ise işçilik ve tasarıma bağlı olarak 5 bin TL ile 8 bin TL arasında değiştiğini ifade etti.
Bazı müşterilerin ürünleri özel günlerde giymek amacıyla satın aldığını anlatan Vatan, bazı kişilerin ise evlerinde dekoratif eşya olarak sergilemek için sipariş verdiğini söyledi.
Böylece geçmişte yaygın olarak kullanılan geleneksel nalınlar, günümüzde hem giyilebilir ürün hem de hediyelik ve süs eşyası olarak değerlendiriliyor.
Hobi olarak başladı, gelir kapısına dönüştü
Nalıncılık mesleğine kültürel bir mirası koruma düşüncesiyle başladığını ifade eden Murat Vatan, yıllar içinde üretimin kendisi için önemli bir gelir kaynağına dönüştüğünü anlattı.
İlk olarak hobi amacıyla nalın yapmaya başladığını belirten Vatan, özellikle el işçiliğiyle hazırlanan özel modellerin gördüğü ilgiden memnun olduğunu dile getirdi.
"Bu işe 10 yıl önce, nalıncılık kültürü yaşasın diye hobi olarak başladım. Ancak benim için ciddi bir gelir kapısı oldu" diyen Vatan, kişiye özel siparişler de aldığını söyledi.
Germencik İncir Festivali gibi etkinliklerin geleneksel el sanatlarını geniş kitlelerle buluşturmak açısından önemli olduğunu vurgulayan usta, mesleğini sürdürmek ve nalın kültürünü gelecek kuşaklara aktarmak istediğini belirtti.
Geçmişte günlük ihtiyaçların karşılanmasında kullanılan nalınlar, bugün el emeği ve özel tasarımlarıyla yeniden değer kazanıyor.
Murat Vatan'ın yıllardır sürdürdüğü üretim ise unutulmaya yüz tutan geleneksel zanaatların yeni kullanım alanlarıyla yaşamaya devam edebileceğini gösteriyor.
