PFAS bileşikleri, gelişmiş yangın söndürme köpükleri, endüstriyel ürünler, tekstil, kozmetik ve bazı tüketim ürünlerinde yaygın olarak kullanılıyor. Doğada çok yavaş parçalandıkları için "sonsuza kadar kalıcı kimyasallar" olarak adlandırılan bu maddeler, çeşitli bilimsel çalışmalarda testis ve böbrek kanseri başta olmak üzere bazı sağlık sorunlarıyla ilişkilendiriliyor.
Uzmanlar, PFAS'ın çevrede uzun yıllar kalabildiğini ve zamanla su kaynakları ile ekosisteme karışabildiğini belirtiyor.
Araştırma tuvalet kağıtlarını mercek altına aldı
Florida Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü'nden Prof. Timothy Townsend liderliğindeki araştırma ekibi, tuvalet kağıdı üretim süreçlerini inceledi.
Araştırmaya göre odunun kağıt hamuruna dönüştürülmesi sırasında üretim verimliliğini artırmak amacıyla kullanılan bazı "ıslatıcı maddeler", PFAS bileşiklerinin kağıt ürünlerine geçmesine neden olabiliyor. Yapılan analizlerde hem standart hem de geri dönüştürülmüş liflerden üretilen tuvalet kağıtlarında bu kimyasallara rastlandı.
Farklı kıtalardaki ürünler incelendi
Araştırmacılar, Kuzey Amerika, Güney Amerika, Avrupa ve Afrika'da satılan çeşitli tuvalet kağıdı markalarını analiz etti. Elde edilen veriler, atık su çamuru örnekleriyle karşılaştırıldı.
İncelemelerde, insan vücudunda zamanla farklı PFAS bileşiklerine dönüşebilen diPAP adı verilen maddelerin izlerine rastlandı.
Ülkelere göre PFAS oranları değişiyor
Araştırmanın sonuçlarına göre kanalizasyon sistemlerindeki diPAP kirliliğinin oranı ülkeden ülkeye farklılık gösteriyor.
- ABD ve Kanada'da yaklaşık yüzde 4
- İsveç'te yüzde 35
- Fransa'da ise yüzde 89 seviyesine ulaşıyor.
Araştırmacılar, Kuzey Amerika'daki nispeten düşük oranın, PFAS'ın kozmetik, tekstil ve gıda ambalajları gibi çok sayıda farklı kaynaktan çevreye karışması nedeniyle değerlendirildiğini belirtiyor.
Tarım arazileri ve su kaynakları için uyarı
Uzmanlara göre arıtılmış atık suların ve arıtma çamurlarının tarımsal alanlarda kullanılabilmesi, PFAS bileşiklerinin zamanla toprak ve su kaynaklarına taşınmasına neden olabiliyor. Bu durumun uzun vadede gıda zinciri açısından da dikkatle izlenmesi gerektiği ifade ediliyor.
Araştırmacılar, elde edilen bulguların PFAS kullanımına ilişkin çevre politikaları, atık yönetimi ve yasal düzenlemeler açısından önemli veriler sunduğunu vurguluyor.
Uzmanlar daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu belirtiyor
Araştırma, tuvalet kağıtlarının PFAS kirliliğine katkıda bulunabilecek kaynaklardan biri olabileceğini ortaya koyarken, bu bulguların günlük kullanımın tek başına doğrudan sağlık riski oluşturduğunu kanıtlamadığına dikkat çekiliyor.
Bilim insanları, PFAS'ın çevreye yayılımını azaltmaya yönelik üretim süreçlerinin geliştirilmesi ve bu kimyasalların kullanımının sınırlandırılmasına yönelik çalışmaların önem taşıdığını belirtiyor.
