2026 yılının ilk yarısında gayrimenkul satışları geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 10,3 oranında gerilemesine rağmen tapu harcı gelirleri önemli ölçüde yükseldi.
Verilere göre, geçen yılın ilk altı ayında 62,3 milyar lira olan tapu harcı geliri bu yıl aynı dönemde yaklaşık yüzde 75 artarak 109 milyar liraya ulaştı.
Uzmanlar, satış sayısındaki düşüşe rağmen gelirlerde yaşanan artışın en önemli nedenlerinden birinin denetimlerin sıkılaşması olduğunu belirtiyor.
MEVA Sistemi 81 İlde Aktif Olarak Kullanılıyor
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından geliştirilen MEVA (Mekânsal Veri Analiz Sistemi), 2025 yılı Mayıs ayından bu yana Türkiye genelindeki 81 ilde aktif olarak kullanılıyor.
Yapay zekâ destekli sistem, tapuda beyan edilen satış bedellerini bölgedeki emsal satışlar, güncel piyasa verileri ve finansal hareketlerle karşılaştırarak analiz ediyor.
Bu sayede gerçek satış değerinin altında beyan edilen işlemler kısa sürede tespit edilerek riskli işlem olarak işaretleniyor.
Banka Hesapları da İncelemeye Alınıyor
Yeni denetim sistemi yalnızca tapu kayıtlarıyla sınırlı kalmıyor. Gelir İdaresi Başkanlığı ile Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü verileri birlikte değerlendirilirken, alıcı ve satıcıların banka hesap hareketleri de çapraz kontrol ediliyor.
Satış bedeli ile banka transferleri arasında uyumsuzluk tespit edilmesi halinde taraflar "izaha davet" ediliyor. Gerekli görülmesi durumunda ise geriye dönük vergi incelemesi başlatılabiliyor.
Düşük Beyanlara Yakın Takip
Uzmanlara göre geçmiş yıllarda bazı gayrimenkul satışlarında tapu harcını daha düşük ödemek amacıyla satış bedellerinin gerçek değerinin altında gösterildiği biliniyordu.
MEVA sistemiyle birlikte bu tür işlemlerin tespit edilmesinin kolaylaştığı ve kayıt dışılıkla mücadelenin güçlendirildiği ifade ediliyor.
Uzmanlardan Tapu İşlemlerinde Dikkat Çağrısı
Mustafa Hakan Özelmacıklı, tapu harcı gelirlerindeki artışın yalnızca denetimlerden kaynaklanmadığını, emlak vergisi değerlerindeki yükselişin ve satış işlemlerinde beyan edilen rakamların artmasının da etkili olduğunu belirtti.
Özelmacıklı, gayrimenkul alım satımı yapan vatandaşların ileride cezai yaptırımlarla karşılaşmamak için satış bedellerini gerçek değer üzerinden beyan etmeleri gerektiğini vurguladı.
Tapuda Yeni Dönem Başladı
Uzmanlar, yapay zekâ destekli denetim sistemlerinin yaygınlaşmasıyla birlikte tapu işlemlerinde şeffaflığın artacağını ve düşük bedelli satış beyanlarının giderek daha zor hale geleceğini belirtiyor.
Yeni uygulamayla birlikte hem vergi kayıplarının önüne geçilmesi hem de gayrimenkul piyasasında kayıt dışılığın azaltılması hedefleniyor.
