Karadeniz'de tırmanan gerilim, ABD ve Avrupa'da üretimi olumsuz etkileyen kuraklık ve sıcak hava dalgaları ile Orta Doğu kaynaklı gübre maliyetlerindeki artış, uluslararası tahıl piyasalarında fiyatların hızla yükselmesine neden oldu. Chicago Ticaret Borsası'nda buğdayın kile fiyatı 7,0850 dolara kadar çıkarak son iki yılın en yüksek seviyesini gördü. Daha sonra fiyatlar 7,03 dolar civarında dengelendi.
Arz endişesi fiyatları yukarı taşıyor
Rusya ile Ukrayna arasındaki çatışmaların yeniden şiddetlenmesi, dünyanın en önemli tahıl ihracat bölgelerinden biri olan Karadeniz'de sevkiyat riskini artırdı. Rusya'nın Azak Denizi ve Kavkaz limanlarındaki erişim kısıtlamaları ile Ukrayna'nın liman altyapısına yönelik saldırılar, küresel buğday arzına ilişkin endişeleri büyüttü.
Bunun yanında Rusya'da 2026/2027 sezonuna ilişkin hasat beklentileri de düşürüldü. Güney bölgelerde verim kayıpları yaşanması ve ekim alanlarının daralması üretim tahminlerini aşağı çekti.
Kuraklık ve El Nino etkisi
ABD'nin önemli tarım bölgelerinde etkili olan kuraklık nedeniyle buğday ekim alanları tarihi düşük seviyelere gerilerken, Avrupa'da özellikle Fransa'da sıcak hava dalgalarının rekolteyi olumsuz etkilemesi bekleniyor.
Öte yandan El Nino hava olayının Avustralya'da daha kurak bir iklime yol açması da dünyanın önde gelen ihracatçılarından biri olan ülkede üretime ilişkin kaygıları artırıyor.
Gübre maliyetleri de yükselişi destekledi
Orta Doğu'da yaşanan gerilimlerin Hürmüz Boğazı üzerinden gübre sevkiyatını zorlaştırması, üretim maliyetlerini artıran önemli unsurlar arasında yer aldı. Gübre fiyatlarındaki yükseliş de buğday piyasasında maliyet baskısını güçlendirdi.
Bu gelişmelerin etkisiyle buğday fiyatı Mayıs 2024'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaşırken, 2025 yıl sonuna göre ise yüzde 38'in üzerinde değer kazandı.
Uzmanlardan gıda enflasyonu uyarısı
Avustralya merkezli Commonwealth Bank'ın Sürdürülebilirlik ve Tarım Ekonomisti Dennis Voznesenski, Karadeniz'deki ihracat kapasitesinde yaşanan aksaklıkların küresel buğday fiyatlarını yukarı taşıdığını belirtti.
Voznesenski, Rusya'nın Azak Denizi'ndeki ihracat kapasitesinin daraldığını, Ukrayna'nın önemli limanlarının ise saldırılar nedeniyle zarar gördüğünü ifade etti. Hürmüz Boğazı'na yönelik risklerin gübre tedarikini de olumsuz etkilediğine dikkat çeken uzman isim, iklim değişikliğinin ilerleyen yıllarda buğdayın verimi, protein kalitesi ve ekim alanları üzerinde daha belirgin baskılar oluşturabileceğini söyledi.
