Türkiye’de şehir yönetiminde dijital dönüşümün yeni dönemini belirleyecek 2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı, Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile yürürlüğe girdi.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanan plan, “İleri toplum, ileri teknoloji, sürdürülebilir ve dirençli dünya” vizyonuyla oluşturuldu.
Strateji; 4 stratejik amaç, 8 hedef, 32 eylem ve 297 uygulama adımından oluşuyor. Yapay zekâ, büyük veri, nesnelerin interneti ve dijital ikiz gibi teknolojilerin şehir yönetiminde daha yaygın kullanılması amaçlanıyor.
81 İL İÇİN DÖNÜŞÜM TAKVİMİ BELİRLENDİ
Plan kapsamında ilk aşamada 2026 sonuna kadar 81 ilin tamamı için akıllı şehir stratejileri ve yol haritaları hazırlanması öngörülüyor.
Belediyelerde akıllı şehir çalışmalarını koordine edecek özel birimlerin oluşturulması ve mekânsal planlamada yeni dijital yöntemlerin kullanılması hedefleniyor.
2027 yılında büyükşehirlerin ardından 187 ilçe belediyesinin sürece dahil edilmesi ve 268 belediyede Coğrafi Bilgi Sistemi tabanlı gelişim planlarının hazırlanması planlanıyor.
2028’e gelindiğinde ise en az 50 akıllı şehir uygulamasının sahada kullanıma alınması hedefleniyor. Yerli teknolojilerin geliştirilmesi amacıyla teknoloji kümelenmeleri oluşturulması ve geliştirilen çözümlerin dış pazarlara taşınması da yol haritasında yer alıyor.
2029 yılında Türkiye’nin bütün illerinde Dijital Şehir Yönetim Merkezleri kurulması öngörülüyor.
Bu merkezlerde trafik, çevre ve belediye hizmetleri gibi farklı alanlardaki verilerin tek noktadan takip edilmesi planlanırken ulusal koordinasyonun Bakanlık bünyesinde oluşturulacak Ulusal Akıllı Şehir Merkezi tarafından yürütülmesi hedefleniyor.
TRAFİK, ÇÖP VE AFET YÖNETİMİNDE YENİ SİSTEMLER
Yeni uygulamaların vatandaşların günlük hayatına doğrudan yansıması amaçlanıyor.
Gerçek zamanlı trafik yönetim sistemleriyle yol yoğunluğunun daha etkin yönetilmesi ve trafikte geçirilen sürenin azaltılması hedeflenirken, akıllı atık sistemlerinde çöp toplama araçlarının konteynerlerin doluluk oranlarına göre güzergâh belirlemesi planlanıyor.
Akıllı sokak aydınlatmalarıyla enerji tüketiminin azaltılması, vatandaşların mahallelerindeki sorunları mobil uygulamalar aracılığıyla ilgili belediye birimlerine aktarabilmesi ve kamu hizmetlerinin dijital olarak daha yakından takip edilmesi de öngörülen uygulamalar arasında bulunuyor.
Planın bir diğer önemli ayağını ise afet ve iklim yönetimi oluşturuyor.
Erken uyarı ve kriz yönetim sistemlerinin yaygınlaştırılmasıyla şehirlerin afetlere karşı hazırlığının güçlendirilmesi hedefleniyor.
TOKİ’nin kentsel dönüşüm ve yeni konut projelerinin de “Akıllı Bölgeler” yaklaşımıyla bütünleştirilmesi planlanıyor. Yeni yerleşimlerde yeşil enerji sistemleri, sensörlerle su ve enerji kayıplarının tespiti ve kaynakların daha verimli kullanılmasına yönelik teknolojilerin devreye alınması öngörülüyor.
2030 HEDEFİ: YÜZDE 80 YERLİ TEKNOLOJİ
Beş yıllık yol haritasının son aşamasında yerlilik ve teknoloji üretimi öne çıkıyor.
Bakanlığın açıkladığı takvime göre 2030 yılında akıllı şehir teknolojilerinde en az yüzde 80 yerli üretim şartının uygulanması hedefleniyor.
Aynı dönemde küresel pazarda faaliyet gösterebilecek 500 girişimci şirketin desteklenmesi ve akıllı şehir çalışmalarının hukuki altyapısını güçlendirecek Akıllı Şehir Kanunu’nun yürürlüğe girmesi planlanıyor.
Bakanlık ayrıca yerel yönetimlere rehberlik amacıyla 50 akıllı şehir uygulamasına ilişkin fizibilite çalışmaları ile yaklaşık 15 bin sayfalık eğitim dokümanı havuzu hazırladığını açıkladı.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum da planın belediyecilik, trafik ve atık yönetimi başta olmak üzere günlük yaşamın birçok alanında uygulanacağını belirterek 50 akıllı şehir uygulamasının hayata geçirilmesinin hedeflendiğini açıkladı.
Yeni stratejiyle birlikte şehirlerin birbirinden bağımsız ve uyumsuz teknolojik sistemler kurması yerine, veri paylaşabilen ve ortak standartlarla çalışan bir yapıya geçmesi amaçlanıyor.
