ÖZEL HABER | Sanat ve arkeoloji dünyasının en büyüleyici keşiflerinden biri olan ve insanlığın bilinen en eski eksiksiz bestesi kabul edilen "Seikilos Ağıtı", yaklaşık iki bin yıl öncesinden günümüze evrensel bir mesaj taşımaya devam ediyor. Milattan sonra 1. veya 2. yüzyılda, bugünkü Aydın-Didim sınırları içinde yer alan Milet Antik Kenti'nde yaşayan Seikilos isimli bir müzisyen, hayatını kaybeden eşi Euterpe’nin anısını ölümsüzleştirmek için bir mezar taşı diktirdi. Ancak bu taş, sıradan bir mezar kitabesi değildi; üzerine kazınan notalar ve şiirsel sözlerle dünya müzik tarihinin ilk tam eseri olarak tarihe geçecekti.
DEMİRYOLU İNŞAATINDAN DANİMARKA ULUSAL MÜZESİ'NE UZANAN KAÇAKÇILIK HİKAYESİ
Tarihin ilk eksiksiz notalı eseri olan bu nadide yazıt, 1880'li yıllarda Aydın-İzmir demiryolu inşaatı çalışmaları sırasında tesadüfen gün yüzüne çıkarıldı. Tralleis Antik Kenti kalıntıları arasında bulunan mezar taşı, ne yazık ki keşfedilmesinden kısa bir süre sonra yasadışı yollarla Türkiye'den kaçırıldı. Günümüzde Danimarka Ulusal Müzesi'nde (Nationalmuseet) sergileniyor. Türkiye, Anadolu kökenli bu eşsiz kültür mirasından uzakta kalmış olsa da eserin hikayesi tüm dünyada yankı uyandırmaya devam ediyor.
" İKİ BİN YIL ÖTESİNDEN GELEN HAYAT DERSİ
Antik Yunan müzik notasyonuyla taşın üzerine kazınan melodi, günümüz müzikolojisinde çözülerek yeniden seslendirildi. Seikilos’un, zamana meydan okuyan şarkısının Türkçe çevirisi ise yaşamın değerini ve kısalığını gözler önüne seriyor:
"Işılda yaşadığın sürece, Hiçbir şeyi dert etme! Yaşam kısacık ve zaman Bedelini ödetir günü gelince..."
TAŞIN GÖREVİ: "ANISINI YAŞATMAKTIR SONSUZA DEK GÖREVİM"
Yazıtın üzerinde sadece şarkı sözleri ve notalar yer almıyor; Seikilos, bu anıtı neden diktiğini taşın ağzından şu duygusal ifadelerle özetliyor: "Seikilos dikti beni, ben taştan bir heykelim, anısını yaşatmaktır sonsuza dek görevim."
Müzik tarihçileri, eserin hem felsefi derinliği hem de döneminin teknik müzik altyapısını eksiksiz yansıtması açısından paha biçilemez olduğunu vurguluyor. Seikilos’un eşine duyduğu büyük aşk ve taşa kazıdığı bu kadim felsefe, üzerinden geçen yüzyıllara rağmen insanlığa ışık tutmayı sürdürüyor.
“YUNAN MÜZİSYEN TARAFINDAN SÖYLENMİŞTİR”
Milet antik kentinde yaşayan Seikilos isimli müzisyen’in yazdığı ve o dönemin ilk şarkı sözü olan metin ise Didim 5. Uluslararası Akdeniz Edebiyat günleri kapsamında Yunan Müzisyen Betty Harlafti, tarafından Apollon Tapınağında seslendirilerek, şarkının doğduğu topraklarda dinleyenleri mest etmişti.
"DANİMARKAYA KAÇIRILDI"
19. yüzyıl ortalarında bulunan ve Purser’in koleksiyonuna eklediği stelin, 19. yüzyılın sonlarına doğru Purser’in İzmir Buca’da yaşayan avukatı Young’ın koleksiyonuna geçtiği ve 1922’deki İzmir’in işgali sırasında İzmir’deki Alman Konsolosu tarafından koruma altına alındığı biliniyor. Daha sonra İstanbul‘dan Stockholm‘e götürülen stel, 1966 yılında Kopenhag‘daki Milli Müze tarafından satın alınarak burada sergileniyor.
Yazıtta, Bizans Dönemi’ne kadar kullanılan Antik Yunan müzikal gösterimiyle beraber kazılmış olan şarkının sözleri, notaları ve mezar yazısı alt alta yazılmış olarak bulunuyor. “Seikilos’un Şarkısı”, günümüze dek kalan ve tam olarak çalınabilen en eski müzik eserlerinden biri olarak bilinmektedir.
