Sınırdaş arazi sahibinin önalım hakkı  

Önalım hakkı; sözleşmeden ya da kanundan doğan, hakka konu olan bir malın satılması üzerine bir diğer hak sahibinin öncelikli alım hakkını düzenleyen, yenilik doğuran bir haktır. Yasadan doğan önalım hakkı ise Türk Medeni Kanunu 732 ila 734 maddeleri arasında hüküm altına alınmıştır. Bunun yanı sıra Medeni Kanun’a atıfla 5403 Sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nda önalım hakkına dayalı düzenlemeler bulunmaktadır. 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile tarım arazilerinin bütünlüğünün korunarak, verimliliğinin artması amaçlanmıştır.

            Bu makalede; iki ayrı tarım arazisinin sınırdaş olması ve herhangi birisinin satılmak istenmesi durumunda, öncelikli alacaklı komşu sınırdaş arazi sahibi olacağı hususunu açıklamaktadır Eğer satış yapmak isteyen bu duruma uygun davranmaz ve arazisini dışarıdan 3. bir kişiye satarsa, komşu sınırdaş arazi sahibi dava açarak önalım hakkını kullanabilir ve tapuda ki satış bedeli üzerinden ödeme yaparak mülkiyetin kendi üzerine geçirilmesini isteyebilir.

5403 Sayılı Kanun’un 8. Maddesi İkinci fıkra: “Tarımsal arazilerin satılması hâlinde sınırdaş tarımsal arazi malikleri de önalım hakkına sahiptir. Tarımsal arazi, sınırdaş maliklerden birine satıldığı takdirde, diğer sınırdaş malikler önalım haklarını kullanamaz. Önalım hakkına sahip birden fazla sınırdaş tarımsal arazi malikinin bulunması hâlinde hâkim, tarımsal bütünlük arz eden sınırdaş arazi malikine önalıma konu tarımsal arazinin mülkiyetinin devrine karar verir.” hükmü ile tarım arazilerinin satılması halinde sınırdaşlara önalım hakkı vermektedir. Maddenin ikinci fıkrası ile tarım arazisinin paylı mülkiyete ya da elbirliğiyle mülkiyete tabi olmasının farkı bulunmamaktadır. Gerekli koşullar sağlandığında sınırdaş arazi sahibi önalım hakkını kullanabilecektir.  

Bu durumda önalım hakkına sahip olabilmenin koşulları şöyledir;

-       Araziler arasında sınır komşuluğu olmalıdır

-       Sınırdaş arazilerin her ikisi de tarımsal arazi niteliğine sahip olmalıdır

-       Arazi sınır komşularının dışında üçüncü kişiye satılmalıdır

-       Satıştan itibaren 3 aylık ve 2 yıllık hak düşürücü süreler geçmemiş olmalıdır

            Tarım arazilerinde önalım hakkı nasıl kullanılır?

5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanunu’nun 8/i maddesinin son fıkrasında “Önalım hakkının kullanılmasında Türk Medenî Kanunu hükümleri uygulanır.” denilmektedir. Dolayısıyla Medeni Kanun hükümlerinden yararlanarak hakkın kullanılmasını açıklamak gerekmektedir. İlk olarak; önalım hakkının kullanılabilmesi için tarım arazisinin satış veya satışa eşdeğer bir işlemin var olması gerekmektedir. Tarım arazisinin satışı halinde, sınırdaş arazi sahibinin önalım hakkını ancak dava açarak kullanabileceği Medeni Kanun 734/1’de düzenlenmiştir. Önalım hakkının dava açılmadan kullanılabilmesi mümkün değildir. Önalım hakkı sahibi, Medeni Kanun 716/1’de düzenlenen tescile zorlama davası açarak hakkını kullanabilecektir.

Tescile zorlama davasında yetkili mahkeme taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir. Görevli mahkeme ise Asliye Hukuk Mahkemesi’dir. Sınırdaş arazi sahibi tescile zorlama davasında Davacı sıfatı taşıyacaktır. Davalı sıfatı ise alıcıyla birleşmektedir. Yani dava araziyi satın alan kişiye yöneltilecektir. Yasal önalım hakkı, satışın hak sahibine bildirilmesinden itibaren 3 ay ve herhalde satışın üzerinden 2 yıl geçmekle sona erecektir.  Önalım hakkı sahibine bildirim alıcı veya satıcı tarafından noter aracılığıyla yapılmalıdır.  Bildirim noter aracılığıyla yapılmadıkça 3 aylık süre işlemeyecektir. Ancak bildirim yapılmamışsa dahi 2 yıllık sürenin geçmesi halinde önalım hakkı son bulacaktır. Söz konusu süreler hak düşürücü nitelikte olup davanın her aşamasında süre itirazında bulunulabilecektir. Hâkim de süreleri resen dikkate alacaktır.

Davacı dava konusu arazinin kendisi adına tescil edilmesini isteyecektir. Davacı tescil istemi ile Medeni Kanun madde 734/2’ye göre hâkim tarafından tespit edilecek satış bedeli ve alıcıya düşen tapu giderlerini nakit olarak depo edecektir. Davalının, dava sürerken araziyi bir başkasına satması halinde davacıya seçimlik hakkı tanınmıştır. Dava yeni alıcıya yöneltilebileceği gibi tazminat davasına dönüştürülerek davalıya karşı sürdürülebilecektir. Önalım hakkından feragat Medeni Kanun madde 733’te düzenlenmiştir. Kanuna göre önalım hakkından feragatin resmi şekilde yapılması ve tapuya şerh verilmesi gerekmektedir. 

Özetle önalım hakkından doğan davalar oldukça detaylı ve süreler bakımından önem arz eden hususlar içerdiğinden, hak kaybına uğramamak adına tapu işlemlerine yönelik süreci çok yakından takip etmek gereklidir. Saygılar..

**

Not: 

28 Ekim 2020’de kabul edilen, 04 Kasım 2020 tarihine de resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren, 7255 Sayılı Gıda, Tarım ve Orman Alanında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanunun 20. Maddesine göre artık sınırdaş maliklerin şufa yani ön alım hakkı kaldırılmış oldu. Yazarımız bu yazıyı söz konusu tarihten önce hazırlamış fakat yayına yeni verilmiş olduğundan hukuki süreçte geçerlilik arz etmemektedir. Kamuoyuna bildirilir...

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Hamit Emrah KARAKUŞ - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Aydın Ses Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Aydın Ses Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Aydın Ses Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Aydın Ses Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.

16

Omer Develi - En son 7255 sayılı kanunla komşu parsel sahibinin sufa hakkı iptal edilmiştir.Şu an itibariyle böyle bir hak söz konusu değildir artık.

Yanıtla . 2Beğen . 0Beğenme 10 Aralık 21:03
15

Mehmet - Normal köy içinde hisseli tapu sissesini arsadaki hissesini bir başkasına satabilirmii satarsa itiraz süresi kaç gündür

Yanıtla . 1Beğen . 0Beğenme 10 Aralık 17:21
14

Mustafa güvenç - Yasa çıkmadan önce açılan davalar nasıl olacak davaya devamı yoksa iptalmi olacak örnek dava 15.8.2020 açıldı ilk duruş 23.1.2021 hakim kararı ne olabilir

Yanıtla . 1Beğen . 0Beğenme 10 Aralık 17:03
18

Şufa Davası - @Mustafa güvenç 14 nolu yoruma cevabı: mustafa bey merhaba bu konu ile ilgili size nasıl ulaşabilirim bizimde mahkememız var yakın tarıhte belki fıkır alısverısı olabilir

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 11 Ocak 13:45
13

Naci Bilen - 28 Ekim 2020’de kabul edilen, 04 Kasım 2020 tarihine de resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren, 7255 Sayılı Gıda, Tarım ve Orman Alanında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanunun 20. Maddesine göre artık sınırdaş maliklerin şufa yani ön alım hakkı kaldırıldı

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 10 Aralık 15:14
12

Yunus Doğrucu Başı - doğru bir yasa maddesi neden deyiştirilir anlamış deyilim. bu öncelikli olarak sınırdaşa satış hukuki ve ahlaki bir kuraldır .

Yanıtla . 1Beğen . 2Beğenme 10 Aralık 07:05
11

Vatandaş - İptal edilmesi çokta isabetli ve yerinde olmuş. Çünkü burada birsürü hak ihlalleri olmakta idi. Süreçte emeği geçen Yetkililere teşekkür ederiz.

Yanıtla . 4Beğen . 1Beğenme 10 Aralık 06:59
10

Volik58 - Peki bu iptal,o tarihten önceki alımları da kapsıyor mu? Yani 2019 yılında alınan bir arazi içinde mi iptal yoksa o tarihteki bir alim için halen dava açabiliyor muyuz?

Yanıtla . 1Beğen . 0Beğenme 10 Aralık 02:47
08

Mehmet - 3 Kasım 2020 tarihinde şahsıma konu ile alakalı dava açıldı. Dava sonucu ne olur.

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 09 Aralık 23:39
07

Yusuf - Ben bu şekilde bir yer aldım şufa davası açıldı fakat davayı birde bedelde olmayan bir tutar yazıldı deyip dava içinde davaya çevirdiler. Mahkeme şufa hakkını kullanmak İÇİN satışta belirtilen tutarı ödeyin dedi karşı tarafa, karşı taraf kararı beğenmedi bir üst mahkemeye taşıdı ordanda mahkemenin kararının doğru olduğu kararı çıktı, yargıtaya taşıdılar dava devam ediyor. Tüm bunlar kaç yıldır mı devam ediyor :) 5. Sene

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 09 Aralık 22:16
05

Yücel Kocabaş - Sınırdaş arazi malikine önalım hakkı tanıyan 5403 sayılı kanuna 6537 sayılı kanunla eklenen 8/İ m.sinin 2. fıkrası 4.11.2020 tarihinde yürürlüğe giren 7255 sayılı K.nun 20.m.si hükmü ile yürürlükten kaldırılmıştır. Eğer bu yazı 7 Aralıkta yayınlanmış ise büyük talihsizlik olmuş. Düzeltilmesi gerek.

Yanıtla . 4Beğen . 3Beğenme 09 Aralık 20:30
03

Kaleli - Geçtiğimiz ay sınırdaşın on alım hakkı resmi gazete ile kalktı

Yanıtla . 7Beğen . 1Beğenme 09 Aralık 08:55
06

Hakan - @Kaleli 03 nolu yoruma cevabı: Rica etsem resmî gazete gün ve sayısını yazabilir misiniz.

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 09 Aralık 21:29
02

Mete - kanunları oku

4 kasım 2020 7255 sayılı resmi gazete 20. madde yi oku

Yanıtla . 0Beğen . 1Beğenme 08 Aralık 18:42
01

Mete - 4 kasım 2020 tarihli 7255 sayılı resmi gazetede yayınlanan yeni kanundan haberin yok mu sayın avukat ben hukukçu değilim haberim var senin niye yok

Yanıtla . 3Beğen . 0Beğenme 08 Aralık 18:33
09

Tecrube - @Mete 01 nolu yoruma cevabı: Bu yasa cok tartisilir ve cok sorunlar cikar davalar ve kavgalar ve daha fazlasi ölumler bile olur iptal edilmeli bizim toplumumuz buna hazir degil bence

Yanıtla . 2Beğen . 0Beğenme 10 Aralık 02:24


Aydin Markaları

Aydın Ses Gazetesi, Aydin ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (256) 213 16 50
Reklam bilgi

Anket Sitemizi nasıl buldunuz?