Aydın’ın Karacasu ilçesinde zeytin hasat sezonu karamsar bir atmosferde devam ediyor. Bölgede 9 yıldır zeytin alım tüccarlığı yapan 47 yaşındaki iki çocuk annesi Gülsüm Bilir, sektörün daha önce görülmemiş bir krizle karşı karşıya olduğunu vurguladı.
ÜRETİCİ MALİYETLERİN ALTINDA EZİLİYOR
Geçen sezon zeytin ortalamasının 70 lira civarında seyrettiğini belirten Gülsüm Bilir, fiyatların bu yıl dramatik bir şekilde düştüğünü ifade etti. Sektördeki düşüşü rakamlarla açıklayan Bilir, şunları kaydetti:
"Fiyatlar gün günden düşüyor; ortalama 25-30 liraya kadar geriledi. Her gün gece fiyat listeleri düşüyor, artık listeleri takip edemez hale geldik. Geçtiğimiz sezon bir üreticinin topladığı üründen 5.000 lira kalıyorken, artan işçi ve mazot maliyetleri yüzünden bu kazanç eridi. Bu sene zeytin bolluğu var ama aldığımız zeytin azaldı. Ben günlük 20 ton belki tonaj yapıyordum. Şu anda 7-8 ton ancak yapıyoruz."
"GİDERLER GELİRİ YUTUYOR: “İŞÇİYE BİLE PARA KALMIYOR”
Üreticinin elde ettiği gelirin toplama masraflarını dahi karşılamadığını somut bir örnekle anlatan Bilir, maliyet tablosunu şu sözlerle gözler önüne serdi: "Örneğin 6 işçinin topladığı 734 kilo zeytinin toplam tutarı 21.300 lira tutuyor. Bunun 12.000-15.000 lirası doğrudan işçiye gidiyor. Servis ve mazot giderleri de eklendiğinde, tüm masraflar düşüldüğünde üreticinin veya işçinin eline sadece 3.000 lira gibi çok cüzi bir rakam kalıyor. Bu şartlarda köylü kredisini ve borcunu nasıl ödeyecek?"
“20 LİRAYA ZEYTİN Mİ ALINIR? YEVMİYEYİ BİLE KURTARMIYOR”
Özellikle bölgenin en önemli ürünlerinden biri olan kaba zeytindeki fiyat düşüşünün üreticiyi bitirme noktasına getirdiğini belirten Gülsüm Bilir, fiyatların ve maliyetlerin durumunu şu sözlerle özetledi:
"Köylümüz çok üzgün, fiyatlar çok kötü. Bir kabanın şu anda 20 liraya alımı yapılıyor; 20 liraya zeytin alınır mı? Bir çiftçi hangi borcunu ödesin? Günlük yevmiye 2 bin lira, ağacın budaması ve bakımı var. Üretici topladığı ürünle yevmiye parasını dahi çıkartamıyor. 1 ton zeytinin sıktırma parası ise 4 bin liraya ulaştı. Yağlık zeytin de zeytinyağı da para etmiyor."
ÜRÜN TARLADA KALDI: “KUŞLAR, DOMUZLAR YİYOR”
Maliyetlerin altında ezilen birçok üreticinin zeytinini toplamaktan vazgeçtiğini aktaran Bilir, "Yevmiyeyi kurtarmadıktan sonra üretici zeytinini tarlada bırakıyor. 'Kuşlar yesin' diyorlar. Tarladaki zeytinleri kurtlar, kuşlar, domuzlar yiyor. Böyle bir yıla daha önce hiç rastlamadım" dedi. “ÜRETİCİ MAĞDUR, PEŞİN ÖDEME YAPAMIYORUZ" Piyasadaki tıkanıklık ve nakit akışının kesilmesi nedeniyle tüccar olarak kendilerinin de zor durumda kaldığını ifade eden Bilir, önceden peşin ödeme yapabilirken artık 10 günlük ya da aylık vadelerle çalışmak zorunda kaldıklarını dile getirdi. Üreticinin doğrudan büyük firmalara ulaşamadığını, bu yüzden tüm tepki ve mağduriyetin yerel alıcılara yansıdığını belirten Bilir, satılan ürünlerin bedellerini tahsil etmekte de güçlük çektiklerini ekledi.
“DEVLET VE ZİRAAT ODALARI BİR AN ÖNCE EL ATMALI”
Sektörün sürdürülebilirliği için yetkili kurumların acilen devreye girmesi gerektiğini savunan Gülsüm Bilir, çağrısını şu sözlerle tamamladı: "Bütün ülkede zeytin rekoltesi aşırı yüksek ya da dışarıdan zeytin girdiğini düşünüyoruz. Bir aydır röportajlar yapılıyor ama hiçbir somut adım atılmadı.
Devletimizin, belediye başkanlarımızın, Ziraat Odalarının bir an önce birleşip bu duruma el atması lazım. Zeytin biterse, üretici biterse biz de biteriz. Çiftçi varsa biz varız, çiftçi yoksa biz de yokuz."
HAYAT MÜCADELESİYLE İLHAM VERİYOR
Aslen Rize Ardeşenli olan Gülsüm Bilir, 2016 yılında eşini bir trafik kazasında kaybettikten sonra kızının eğitimi vesilesiyle Aydın’a taşındı. Sektöre sıfırdan, amelelik ve zeytin seçme işçiliğiyle başlayan Bilir, azmiyle bölge halkının ve köylünün büyük güvenini kazandı.
Kızının ve oğlunun da sezon döneminde kendisine destek verdiğini belirten Bilir, kendisini hiçbir zaman "patron" olarak görmediğini, alın teriyle çalışan her emekçinin birer işçi olduğunu ifade ediyor. Yeri geldiğinde zeytin dolu kasaları kaldıran yeri geldiğinde el arabasıyla 5-6 zeytin kasasını aynı anda yüklenen Bilir, zeytin alım noktalarında alışılmadık bir görüntü ortaya koyuyor.
