Türkiye'de genelevlerin hukuki statüsü ve devlet denetiminde yürütülen faaliyetlerine ilişkin dikkat çeken bir gelişme yaşandı. Anayasa Mahkemesi, 1930 yılında kabul edilen Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun genelevlerle ilgili hükümlerini inceleyerek önemli bir iptal kararına imza attı.

16 Temmuz 2026 tarihinde alınan karar, 17 Kasım 2026 tarihli ve 33433 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.

Yüksek Mahkeme, genelevlerin faaliyetlerinin düzenlenmesine ve bu alanlarda uygulanacak sağlık tedbirlerinin belirlenmesine ilişkin yetki veren 128. maddeyi Anayasa'nın 5. ve 17. maddelerine aykırı buldu.

Kararın gerekçesinde insan onurunun korunması, kişilerin maddi ve manevi varlığının geliştirilmesi ve devletin bireyleri koruma yükümlülüğü üzerinde duruldu.

96 YILLIK KANUN HÜKMÜ İPTAL EDİLDİ

Anayasa Mahkemesinin incelemesine konu olan 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu, 24 Nisan 1930 tarihinde kabul edilmişti.

Kanunun 128. maddesi, Sağlık Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığına ortak bir düzenleme hazırlama yetkisi veriyordu.

Bu kapsamda genelevlerin ve ilgili kişilerin tabi olacağı kurallar, bulaşıcı hastalıkların önlenmesi için alınacak tedbirler ve denetim esasları belirlenebiliyordu.

Söz konusu hüküm doğrultusunda 1933 yılında ilk düzenlemeler yapılmış, 1961 yılında ise Genel Kadınlar ve Genelevlerin Tabi Olacakları Hükümler ve Fuhuş Yüzünden Bulaşan Zührevi Hastalıklarla Mücadele Tüzüğü yürürlüğe girmişti.

Ancak yıllardır uygulanan bu sistemin anayasal dayanağı, mahkemelere taşınan çeşitli uyuşmazlıkların ardından yeniden değerlendirildi.

Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi, Mardin 3. İdare Mahkemesi ve Danıştay Dördüncü Dairesi, önlerine gelen davalarda ilgili hükmün Anayasa'ya aykırı olabileceği gerekçesiyle yüksek mahkemeye başvurdu.

Başvurular, konut ve iş yerlerinin belirli sürelerle kapatılarak mühürlenmesine ilişkin idari işlemlere karşı açılan davalar kapsamında gerçekleştirildi.

Üç ayrı başvuruyu birleştiren Anayasa Mahkemesi, incelemesini 2025/144 Esas numaralı dosya üzerinden yürüttü.

AYM KARARINDA İNSAN ONURUNA VURGU YAPILDI

Anayasa Mahkemesinin karar gerekçesinde, devletin insan onurunu koruma konusundaki sorumluluğu ön plana çıktı.

Yüksek Mahkeme, devletin gözetim ve denetimi altında fuhuş yapılabilmesine imkân tanıyan yasal düzenlemeyi, bireylerin temel hakları açısından değerlendirdi.

Kararda fuhşun yalnızca bireysel tercihlerle açıklanamayacak, sosyal ve ekonomik boyutları bulunan bir olgu olduğuna dikkat çekildi.

Özellikle ekonomik güçlükler, sosyal eşitsizlikler, istismar ve insan ticareti gibi unsurların kişilerin bu alana yönelmesinde etkili olabileceği belirtildi.

Mahkeme, bireylerin yaşadıkları ekonomik ve sosyal sorunlar nedeniyle fuhşa yönelmek zorunda kalmamaları için etkili politikaların geliştirilmesinin devletin temel görevleri arasında bulunduğunu değerlendirdi.

Ayrıca fuhşa aracılık eden kişi ve suç örgütleriyle mücadele edilmesinin önemine işaret edildi.

Yüksek Mahkeme, devlet denetimi altında fuhuş yapılmasına izin veren düzenlemenin, insan onuruyla bağdaşmayan bir faaliyete hukuki güvence sağladığı sonucuna ulaştı.

Bu değerlendirmeler doğrultusunda kanunun 128. maddesinin ilk cümlesi Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edildi.

Maddenin ikinci cümlesi ise ilk cümlenin iptali sonrasında uygulanma olanağı kalmadığı gerekçesiyle yürürlükten kaldırıldı.

Karar, Anayasa Mahkemesi üyelerinin oy birliğiyle alındı.

KARAR YÜRÜRLÜĞE GİRDİ! GENELEVLER KAPATILACAK MI?

Anayasa Mahkemesinin 128. maddeyi iptal etmesi, Türkiye'de genelevlerin geleceğine ilişkin soruları da beraberinde getirdi.

Yüksek Mahkeme, iptal kararının yürürlüğe girmesi için ileri bir tarih belirlemedi.

Bu nedenle karar, 17 Kasım 2026 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanmasıyla birlikte yürürlüğe girdi.

Çerçioğlu’ndan Söke’ye dev kavşak hamlesi
Çerçioğlu’ndan Söke’ye dev kavşak hamlesi
İçeriği Görüntüle

Ancak mahkemenin kararında mevcut genelevlerin tamamının kapatılacağına veya faaliyet gösteren işletmelerin hangi süreçle tasfiye edileceğine ilişkin doğrudan bir hüküm bulunmuyor.

Ayrıca Türkiye'deki mevcut ceza mevzuatında yetişkinlerin kendi rızalarıyla fuhuş yapması tek başına suç olarak düzenlenmezken; fuhşa zorlama, aracılık etme, yer temin etme ve insan ticareti gibi fiiller suç kapsamında değerlendiriliyor.

Dolayısıyla Anayasa Mahkemesinin aldığı karar, bütün ilgili faaliyetlerin otomatik olarak suç haline geldiği anlamına gelmiyor.

Kararın ardından mevcut idari düzenlemelerin nasıl uygulanacağı ve bu alandaki hukuki boşluğun giderilip giderilmeyeceği önem taşıyor.

Anayasa Mahkemesinin iptal kararı, devletin denetiminde faaliyet yürütülmesini sağlayan kanuni dayanağı ortadan kaldırırken, yeni bir yasal düzenleme yapılıp yapılmayacağına ilişkin yetki Türkiye Büyük Millet Meclisinde bulunuyor.

17 Kasım 2026 itibarıyla yürürlüğe giren kararla genelevlere ilişkin 96 yıllık yasal düzenleme iptal edilirken, mevcut işletmelerin hukuki statüsüne yönelik yeni adımların nasıl şekilleneceği henüz netleşmedi.

Kaynak: HABER MERKEZİ