Ne oluyor? Dünya tersine mi dönüyor? Kadınlar evin direği erkekler evin kuşu! Yoksa bu roman Orhan Kemal’in hayal de olsa kadınları erkeklere ezdirmediği romanı mı? Evet, ta kendisi!
Türk edebiyatında bir ilk!..
Erkeklerin yüzyıllardır hakim taraf olduğu, kadının hep ikinci planda bırakıldığı -ataerkil olan- Türk toplumunda bir ilk. Nerede görülmüş bir kadının geceleyin bir pavyondan çıkıp sarhoş bir vaziyette naralar atarak mahallenin sokağına girdiği ve bütün mahalleliyi ayağa kaldırdığı. Aman Allah’ım kıyamet kopar. Mazallah kan çıkar. Ama olmuş işte, hem de öyle bir gerçeklikle olmuş ki “Helal olsun, sana Leyla! der miyim tabii ki asla demeyeceğim. Çünkü ister kadın olsun ister erkek hiç kimsenin başkalarını rahatsız etmeye, böyle kaba saba hareketlerle etrafını korkutmaya hakkı yok.Hele bir kadına asla yakışmayacak hareketler. Olur mu böyle bir şey, olur. Nerede olur? Romanlarda olur, kurguda olur.
Bitirim Leyla… Namı- değer Ağır Siklet Leyla.
Mahallenin kabadayısı. Astığı astık, kestiği kestik. Nerde akşam orada sabahçı. Şimdi de gecenin bir yarısı alemden dönmekte.
Bekçi Fethiye…
Mahallenin bekçisi. Namusu. O varsa kanun vardır, devlet vardır. Öyle her kafasına esen burada ahkam kesemez. Evvelallah hakkından geliriz.
İki kadın çocukluktan beri tanır birbirini. Ama yolları yıllar önce ayrılmış. Biri devlet kapısını aralamış, diğeri alemcilerin kapısını. Bir gece yarısı eski arkadaşlar karşılaşır. Leyla’yı bağırarak milleti rahatsız etmemesi uyarır Bekçi Fethiye. Sarhoşun mektubu okunmaz derler ya büyükler bizde. Leyla çamur yapacak ya, devletin memuruna kafa tutar.Tartışırlar. Karakola götürülür. Semt karakolunun komiseri Sarışın Ayten tarafından tam tutuklanacakken kocası Mustafa çocuklarıyla ağlayarak, sızlayarak iki gözü iki çeşme gelir komisere yalvarır yakarır, kocasını salıvermesi için. Çünkü tek başına ve beş parasız bu sabilere bakamayacağını kendi de adı gibi bilir. Komiser de bu yalvarmalara dayanamaz,Leyla’yı affedip evine gönderir.Ancak bir daha böyle olaylarla buraya gelme “Bir dahaki sefere af yok sana.” diye de uyarır.
Leyla hapislere düşer….
Huylu huyundan vazgeçer mi? Zaten oluşundan üç kağıtçı olan Leyla durur mu? Bir gece yine tezgahı kurar.”Bul karayı ,al parayı.” Milleti böyle yine çöpellerken bir kavgaya karışır. Leyla yine karakollarda… Komiser bu sefer kızgın tabii ve acıması yok. Atar Leyla’yı nezarethaneye, hadi oradan da hapse…Leyla hapse düşünce kocası Mustafa üç çocukla kalakalır.Elde yok,avuçta yok! Mustafa bir fabrikada çalışmaya başlar. Zaten ne olduysa ondan sonra olur.
Trajikomik bir hikaye…
Orhan Kemal’in hem komik hem de insanı utandıran kitabı Tersine Dünya. Kadınlar erkeklerin yerine geçiyor. Erkekler ezilen, hor görülen, dövülen, taciz edilen, bir eşya gibi görülen durumda. Kadınlar ise şu an yaşadığımız toplumda erkeklerin davrandığı davranıyor. Onların düşündüğü gibi düşünüyor. Aslında çok da değişen bir şey yok. Sonuçta yine ezilen bir taraf var ki –bir kadın ve anne olarak düşünüyorum- insanı bu hiç de mutlu etmiyor. “Oh iyi olmuş!” diyemiyorsunuz. Bu tarafını düşünmezseniz kitap belki eğlenceli olabilir.Ama biz kadınlar hep olaylara duygusal yaklaştığımız için bir tarafımız yine de onaylamıyor.Çünkü insanların birbirine yaptığı eziyetin hiçbir türlüsü kabul görmüyor bende. Aksine insanın içini sızlatıyor. Mutluluk bu değil. Kadının güçlenip erkeği ezmesi ona her istediğini yaptırması değil.Bunu sorun kadınlara “Kadınların erkeklerin pozisyonunda olmasını ister misiniz? diye, eminim hiçbiri “Evet!”demeyecektir. Çünkü hangi cins olursa olsun, hangi toplumda olursa olsun eşitlik ve adalet, hoşgörü ve anlayış her zaman doğru yoldur. İlginç bir kurgu olduğunu ve yazarın karakterleri yaratmadaki becerisini de kabul etmek gerek tabii. Hem komik hem acınası…Bu da yazarın gücü diyelim.
Kitabı okurken başrolde kadınlar olunca bir acayip oldum. Hiç mi hiçbir kadına o tavırları ve düşünceleri yakıştıramadım. Yok, olmasın! Sırf erkeklere üstün gelmek için kadınlar bu duruma düşmesin. Dünya sahip olduğu dengede sevgi ve saygı ile devam etsin. Kadınlar gülsün, mutlu olsun. Çünkü her zaman söylerim “Mutlu kadın mutlu aile. Mutlu toplum.”
Merak edenlere keyifli okumalar.
Kitapla kalın.
KİTABA DAİR
Kitabın Adı ve Yazarı: Tersine Dünya/Orhan Kemal
Kitabın Basıldığı Basımevi yıl ve Tarih: 1.Baskı 1986 Yön Yayıncılık, -14.-Son Baskı Everest Yayınları, Nisan 2025, İstanbul
Kitabın sayfa sayısı:122
ALINTILAR:
“Kadınım ben kadın... Erkeğin vazifesi, evine çekilip tahta silmek, bulaşık, çamaşır yıkamak, yemek pişirmek, sonra da akşam karısını pencerede beklemektir.”
“Erkek milletine itimat olmaz.”