SGK Kanunu’nda yapılan değişikliğe göre; prim borcu, Genel Sağlık Sigortası (GSS) borcu veya idari para cezası bulunan kişilerin aldıkları aylıklardan yüzde 25’i aşmamak şartıyla kesinti uygulanacak. Bu uygulama yalnızca emeklileri değil; malulleri, vazife malullerini, dul ve yetimleri de kapsıyor. Kesintinin nasıl ve hangi öncelikle yapılacağına ilişkin teknik ayrıntılar ise SGK tarafından belirlenecek.
ÖLÜM AYLIĞI NASIL PAYLAŞTIRILIYOR?
Kamuoyunda “dul ve yetim aylığı” olarak bilinen, resmi adıyla ölüm aylığı; vefat eden sigortalının eşi ve çocuklarına belirli oranlarla bağlanıyor. Buna göre:
- Çocuklarla birlikte aylık alan eşe yüzde 50,
- Çocuğu olmayan eşe yüzde 75 oranında ödeme yapılıyor.
Çocukların aylıktan yararlanma koşulları ise yaş, öğrenim durumu, evlilik ve sigortalı çalışma gibi kriterlere göre değişiyor. Bazı özel durumlarda anne ve babalar da hak sahibi olabiliyor.
DAR GELİRLİLER İÇİN GELİR KAYBI RİSKİ
Prim gün sayısı yetersiz olan ya da düşük kazanç üzerinden bildirimi yapılan sigortalıların vefatı halinde bağlanan aylıklar genellikle en alt seviyelerde kalıyor. Bu nedenle yeni kesinti düzenlemesi, özellikle tek geliri ölüm aylığı olan dul ve yetimler için ciddi bir geçim sorununa yol açabilecek.
EN DÜŞÜK AYLIKLAR VE KESİNTİLİ TUTARLAR
Mevcut sistemde en düşük ölüm aylıkları şöyle uygulanıyor:
- Yüzde 25 pay alanlar: 5.000 TL
- Yüzde 50 pay alanlar: 10.000 TL
- Yüzde 75 pay alanlar: 15.000 TL
Yeni yasayla bu tutarların dörtte birine kadar kesinti yapılabilecek. Örneğin, 5 bin TL yetim aylığı alan bir öğrencinin maaşından SGK borcu nedeniyle 1.250 TL kesilmesi halinde, eline geçen net tutar 3.750 TL’ye düşecek.
Benzer şekilde, çocuğu bulunmayan ve yüzde 75 oranında dul aylığı alan bir kişinin maaşından 3.750 TL kesinti yapılabilecek. Bu durumda aylık gelir 11.250 TL seviyesine gerileyecek.
UYGULAMA MİLYONLARI ETKİLEYECEK
1 Ocak 2026 itibarıyla başlayan bu uygulama, özellikle ölüm aylığıyla geçimini sürdüren kesimler açısından önemli bir gelir kaybı riskini beraberinde getiriyor. SGK’nin yayımlayacağı uygulama esasları, kesintilerin kapsamı ve etkisini önümüzdeki süreçte daha net ortaya koyacak.