“Köklü kültür birikimine sahip Aydın’da Macar ustaları tabiri terk edilmeli”

Aydın’da ‘Macar Ustalar’ tarafından yapılan evler tabirinin yanlış bir algı olduğunu belirten Aydın Büyükşehir Belediyesi Koruma Uygulama ve Denetle...

Mehmet Kavas
Mehmet Kavas Tüm Haberleri
+4
Haber albümü için resme tıklayın

Aydın’da ‘Macar Ustalar’ tarafından yapılan evler tabirinin yanlış bir algı olduğunu belirten Aydın Büyükşehir Belediyesi Koruma Uygulama ve Denetleme Bürosu Şube Müdürlüğü'nde görev yapan Sanat Tarihçi Savaş Güleser, “Kurtuluş Savaşı'ndan sonra bütün Aydın ilinde bulunan konutları Macar ustalar tarafından inşa edildiği görüşünün yayılması, Aydın ilinin Osmanlı Devleti döneminde oluşturulan kültür birikimini yok saymak ile eşdeğerdir. Bu yüzden Macar ustaları tabirinin terk edilmesi gerektiği düşüncesindeyim” dedi.
Türkiye’nin önemli kültür kentlerinden biri olan Aydın, Osmanlı mimarisinin en çok görüldüğü kentlerin başında yer alıyor. Osmanlı dönemine ait birçok tarihi yapıya rağmen son yıllarda ‘Macar ustaları tarafından yapılan evler’ tabirini kentte yaygınlaşması ise sanat tarihçilerin tepkisini çekiyor. Aydın Büyükşehir Belediyesi Koruma Uygulama ve Denetleme Bürosu Şube Müdürlüğü'nde görev yapan Sanat Tarihçi Savaş Güleser, ‘Macar ustaları tarafından yapılan evler’ tabirinin yanlış olduğunun söyledi. Macar ustalarının 1920 ile 1930 yılları arasında çalıştığını belirten Güleser, Macar ustaları tarafından yapılan evler’ yaygınlaşmasının Osmanlı Devleti döneminde oluşturulan kültür birikimini yok saymak ile eşdeğer olduğunu ifade etti.

“MACAR USTALARI 10 YIL ÇALIŞTI”


Aydın’a yurtdışından gelen işçilerin hikayesini anlatan Güleser, “Aydın’da “Macar Ustalar tarafından yapılan Evler tabiri” Kurtuluş Savaşı sonrası ilk 10 yıl içerisinde Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunun beraberinde getirdiği savaş sonrası şehirlerin enkaz haline gelmesi, yaşanılacak konut sayısının yetersiz olması ve konut inşaatında çalışacak erkeklerin savaşta ölmesi, Türk-Yunan nüfus mübadelesi ile bazı alanlarda uzman eksikliğine ortaya çıkması sonucunda oluşan bu durumlar karşısında ve Aydın şehrinin yeniden inşasını gerçekleştirmek için çözüm olarak yurtdışından tecrübeli işçilerin getirilme zorunluluğu doğmuştur. Trianon Barış Antlaşması nedeniyle oluşan siyasal-ekonomik yalnızlaşma ve işsizlikten dolayı binlerce Macar usta Türkiye’de şansını denemeye karar vermiştir. Bu işçilerin arasındaki duvar ustalarının birçoğu Muğla, Milas ve Aydın’da 1920 ve 1930’larda devam eden inşaat çalışmalarına katılmışlardır.” diye konuştu.

“MACAR USTALARI, YEREL USTALARLA BİRLİKTE ÇALIŞTI"


Macar ustalarının Aydın coğrafyasını bilmedikleri için konut mimarisinin bölgedeki uyumsuzluğun göze çarptığını belirten Güleser, “Yerel halk tarafından günümüzde bile birçok kez "Macar evleri" olarak anılan binaların inşaatında pek çok Macar duvarcı ve marangoz ustası yerel ustalar ile birlikte çalışmıştır. Bu ustaların çalıştığı binalara Aydın merkez, Muğla merkez ve Milas da rastlanmaktadır. Bu binalar incelendiğinde aslında bu ustaların coğrafyayı ve iklimi iyi bilmedikleri için yarattıkları konut mimarisinin bölgedeki uyumsuzluğu özellikle göze çarpmaktadır. Fakat 1995 yıllarından sonra Aydın İlinin tarihsel gelişimi ve konut mimarisi üzerine çalışmalar yürüten araştırmacılar sanki tüm şehri Kurtuluş Savaşı'ndan sonra Macar ustalar inşa etmiş gibi Aydın ilinin ilk 10 yıllık imar faaliyetleri ve konut mimarisini Macar ustalara bağlayarak kolaycı bir yöntem seçmişler ve buna da Macar ustalarının yaptığı evler termolojisi ile sunmuşlardır.” şeklinde konuştu.

“AYDIN’I MACAR KAVRAMINA SIKIŞTIRMAK HAKSIZLIK OLUR”


Kurtuluş Savaşı'ndan sonra bütün Aydın ilinde bulunan konutları Macar ustalar tarafından inşa edildiği görüşünün yayılması Aydın ilinin Osmanlı Devleti döneminde yaratılan kültür birikimini yok saymak ile eşdeğerdir” diyen Güleser, açıklamasını şu şekilde tamamladı: “Bu yüzden Macar ustaları tabirinin terk edilmesi gerektiği düşüncesindeyim. Aksi takdirde günümüze kadar Aydın’da meydana gelen bütün kültür birikimini yok sayıp, köklü bir mimari geçmişi olan güzel Aydınımızı 10 yıllık Macar kavramı içine sıkıştırmak bu güzel topraklara haksızlık olur. Aynı zamanda Aydın topraklarında oluşmuş bütün kültür tabakalarını yok saymış oluruz. Özellikle bu terim ile günümüz Aydın merkezinde Aydınoğulları Beyliği kültürünü ve oluşturdukları Eski Güzelhisar şehrini yok sayıldığı anlamına gelir. Eğer Aydın ilinin şehirleşme odağı aranacaksa bunu Osmanlı şehir yapılanmasının tüm unsurlarını içerisinde barındıran Farabi sokak ve çevresinde aramak daha doğru bir yaklaşım olacaktır. Yine bu düşünceden yolla çıkarak erken Cumhuriyet dönemi yapıları üzerinde imzası bulunan Macar ustalarının kent dokusundaki izlerini yok saydığımız anlamına da gelmemelidir. Bir şehrin tarihsel süreç içindeki dönüşümü ve gelişimini incelerken beli bir zümre, topluluk ya da mimari anlayış ile değil dönemsel geçişler ve etkenler ile ifade etmek daha doğru bir yaklaşım olacağı düşüncesindeyim. Aydın’ı, Aydınoğulları Beyliği’ne başkentlik yapmış, Güzelhisar, Birgi, Ayasug’da aramak daha doğru olur.”

25 Kas 2020 - 17:10 Aydin- Gündem

Muhabir Mehmet Kavas


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Aydın Ses Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Aydın Ses Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Aydın Ses Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Aydın Ses Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.

01

Mükerrem Kürüm - Sayın Savaş Güleser, Yunanlıların Aydın'dan giderken çıkardığı yangınlar kentin dörtte üçünü mahvetmiş olup bu görüntüler gerek Kızılay'ın gerekse Albert Kahn'ın çektiği fotoğraf ve videolara yansımıştır. Atatürk için Ankara'nın başkent olması ve yakılan kentlerin imarı oldukça önem taşımıştır. Bu bağlamda başta Macaristan olmak üzere bir çok ülke ile anlaşmalar imzalamıştır. Bu anlaşmaların ardından Ankara başta olmak üzere Aydın, İzmir, Muğla gibi şehirlerimize Macar ustalar gelmiştir. Aydın Belediyesi Fen İşleri Müdürü İrfan İzzet'in denetlediği yapıların büyük kısmı Macar ustalara inşa ettirilmiştir. Bu ustalarla birlikte Türk ustalar da çalışmış ve özellikle durumu iyi olanların evleri mimari uygulamaları bakımından Kuleli Evler olarak anılmıştır. Bu yapıların inşası için 1940 yıllarına kadar Macar ustaların Aydın'da kaldığı bilinmektedir. Bu ustalar sadece konut değil kamusal binalar da inşa etmiştir. Rahmetli Ali Haydar Özde Macar ustalarla çalışmış bir elektrik teknisyenidir ve hangi yapıların onlar tarafından yapıldığını da anlatmıştır. Bu yapılarla ilgili yaptığım çalışmalar tamamlanmak üzeredir. Aydın merkezinde kalabilen Rum ustaların inşa ettiği yapıların sayısı oldukça azdır. Sizin "Kurtuluş Savaşı'ndan sonra bütün Aydın ilinde bulunan konutları Macar ustalar tarafından inşa edildiği görüşünün yayılması Aydın ilinin Osmanlı Devleti döneminde yaratılan kültür birikimini yok saymak ile eşdeğerdir” sözünüze Aydın'daki Türk Dönemi eserlerini uzun yıllardır çalışan birisi olarak katılmıyorum. Aydın ilinde Osmanlı Dönemi öncesine ait Aydınoğulları ve Menteşeoğulları Beyliği'nin eserleri de mevcuttur. Osmanlı Dönemi eserlerinin sayısı daha fazladır. Biz çalışmalarımızda bu kültür birikimini yok sayan değil aksine fazlasıyla ön plana çıkaran kişileriz. Yapıların mimari özellikleri dışında kentsel ve sosyo-ekonomik durumlarını da irdeleyerek toplumu bilgilendiririz. Bu konular uzun birikimler gerektirir ve cümleler bu bağlamda doğru kurulmalıdır.

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 03 Aralık 17:57


Aydin Markaları

Aydın Ses Gazetesi, Aydin ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (256) 213 16 50
Reklam bilgi


Anket Sitemizi nasıl buldunuz?